Menu
X

Hərf əsasında Axtarışın

Xərçəng, insanoğlunun yaranmasından bəri böyük çətinlik ağrılara səbəb olan, çox vaxt çarəsizlik duyğusu psixoloji çöküntünün yoldaşlıq etdiyi bir sağlamlıq problemidir. Erkən diaqnoz müalicənin böyük əhəmiyyət daşıdığı bu xəstəlikdə ağrı, bəzən xəstənin həkimə ilk müraciət səbəbi ikən çoxu zaman da xəstəliyininseyri əsnasında baş etmək məcburiyyətində qaldığı, müalicəsini həyati fəaliyyətlərini maneə törədə ölçülərə vara bilən bir problemdir. Ağrı müalicəsinin ənəhəmiyyətli ünsürlərindən biri olan multidisipliner yanaşma; yəni tibbin müxtəlif növlərindən həkimlərin ortaq çalışması, xərçəng müalicəsində (Algoloji, onkoloji,cərrahiyyə, radiologiya, psixiatriya, psixologiya, ailə həkimliyi) kritik əhəmiyyətə malikdir. Bu şəkildə xəstəliyin yaxşılaşdırılmasına istiqamətli müalicə davamedərkən, xəstənin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi mümkün olur.

Müxtəlif xərçəng tiplərində ortaya çıxan ağrı müxtəlif səbəblərə bağlıdır. Bu, xərçəngin tipinə, mərhələsinə xəstənin ağrı eşiyinə görə dəyişər. Xərçəngə ortayaçıxan ağrının şiddəti ümumiyyətlə orta ila şiddətli arasında dəyişir. Hər xəstənin ağrısı özünə məxsusudur. Bu səbəblə hər xəstə üçün xüsusi bir müalicə sxemiyaradılmalıdır.

Xərçəngə ağrı başlıca üç səbəbə bağlıdır:

  •      Şişə bağlı səbəblər (% 77)
  •      Xərçəng müalicəsi zamanı tətbiq olunan cərrahı, kemoterapi, radyoterapi kimi üsullar (% 19)
  •      Xərçəng xarici səbəblər (4%)


Xərçəngə ağrı bu vəziyyətlərə bağlı olaraq inkişaf edə bilər:

  •      Qan damarlarında tıxanmağa bağlı dövran pozuqluğu
  •      Metastazlara bağlı olaraq sümük qırıqları
  •      infeksiya
  •      Iltihab (iltihab)
  •      Şişin sinirlərə basqı etməsi
  •      İçi boş orqanların (məsələn bağırsaqlar) və ya müxtəlif kanalların (məsələn öd kanalları) tıxanması


Xərçəngə ağrı sıxlığı

Işlər irəliləmiş xərçəngli xəstələrin% 90ının mərhələsi olursa olsun bütün xərçəngli xəstələrin isə 30% -nin ağrıdan yakındıklarını göstərmişdir. Xərçəng ağrısıçəkən xəstələrin% 50i kifayət qədər ağrı müalicəsi ala bilmir.

Xərçəngdən qaynaqlanan ən tez ağrı sümük metastaz ağrısıdır. Sümük metastaz olan xərçəng xəstələrinin% 60-80 qədəri ağrı çəkir. İkinci sıklıktaki xərçəng ağrısıisə şişlərin sinirlərə ya da orqanlara təzyiq etməsindən qaynaqlanan ağrılardır. Sinir toxumalarına qonşu olan şişlər ümumiyyətlə ən çox ağrıya səbəb olantümörlerdir. Xərçənglə bağlı ən tez üçüncü ağrı isə kemoterapi, radyoterapi ya da cərrahi müdaxiləyə bağlı ağrıdır.

Xərçəng ağrısı bədənin müxtəlif bölgələrində meydana gələ bilər. Bir işdə xəstələrin% 80-indən çoxunda iki dəyişik bölgədə 30% -dən çoxunda üç dəyişikbölgədə ağrı olduğu müəyyən olunmuşdur.

Xroniki ağrı həkimlər tərəfindən təsirli bir şəkildə müalicə edilməsi lazım olan bir vəziyyətdir. Bu tip ağrı insanın həyatını müxtəlif istiqamətlərdən təsir edər. Fərdinşəxsiyyətini, qabiliyyətlərini həyat keyfiyyətini dəyişdirər.

Xroniki ağrı davamlı atılam ağrısı (breakthrough pain) şəklində iki tipdir. Atılam ağrısı xəstənin nizamlı olaraq ağrı kəsici dərmanlarını almasına baxmayaraqortaya çıxan qısa davamlı şiddətli ağrı alevlenmeleridir. Ümumiyyətlə ani başlayır bir neçə dəqiqə ilə bir neçə saat arasında sonlanır. Bir çox xəstə gün içində bir çox atılam ağrısı hücumu ilə qarşılaşır.

Atılam ağrısı xərçəngdən və ya xərçəng müalicəsindən qaynaqlana və ya müəyyən bir fəaliyyət əsnasında ortaya çıxa bilər (getmə, geyinmə, öskürmə kimi). Ancaqbəzən gözlənilməz bir anda diqqətə çarpan bir səbəb yoxkən meydana gələ bilər. Atılam ağrısı ümumiyyətlə davamlı istifadə ağrı kəsici dərmanlardan daha teztəsirini göstərən güclü, qısa təsirli ağrı kəsicilərlə müalicə edilir.
Xərçəngli xəstələrdə Ağrı Təsnifatı

Akut xərçəng ağrıları: Xərçəng hüceyrələrinin sürətlə çoxalaraq sağlam toxumaları zəbt etməsi nəticəsində ortaya çıxar. Xəstəliyin həm başında həm irəlidövrlərində müşahidə edilə bilər. Xüsusilə döş, prostat, yumurtalıq son bağırsaq (rektum) xərçənglərində ağrı, erkən dövr bulgusudur.

Xərçəngin irəli dövrlərində isə; məsələn, şişin sümüyü məhv etməsi nəticəsində onurğa omba qırıqları və ya bağırsağın tümörle tıxanması nəticəsində kəskin ağrıortaya çıxa bilər.

Kəskin ağrı ayrıca xərçəng müalicəsinə (məsələn cərrahı, şüa müalicəsi, kemoterapi) bağlı olaraq da müşahidə edilə bilər.

Xroniki xərçəng ağrısı: Ağrıya yol açan mexanizmlər arasında linfa (akkan) yollarının damarların tıxanması, toxuma harabiyeti (sağlam toxumalarda şişmə iltihabi reaksiyalar) sayıla bilər. Xəstələrin 75% -də xroniki ağrı müşahidə olunur. Xroniki ağrı növləri bunlardır:

Sümük toxumaların istilasına bağlı ağrılar: SÜREĞEN ağrıların ən sıx rast gəlinən səbəbi sümüklərin xərçəng hüceyrələri tərəfindən istilasının. Ümumiyyətlə məmə,prostat, tiroid, ağciyər böyrək şişlərində müşahidə olunur. Ağrı davamlı olub gecələri hərəkətlə artar. Xəstələr küt, sızlayıcı və ya dərin, bıçaq batması, batmatipində ağrılardan şikayətlənər. Əzələ sıxılmasına bağlı olaraq sıxılma çəkilmə, kramp tərzində ağrılar da ortaya çıxa bilər. Sümük sintigrafisi erkən diaqnoz çoxqiymətlidir.

Sinirlərin onurğa istilasına bağlı ağrılar: Sinir toxumalarının xərçəngli hüceyrələr tərəfindən istilası nəticəsində ortaya çıxan bu tip ağrıların müalicəsi olduqcagücdür. Ağrı davamlı yanıcı və ya aralıq bıçaq batması şəklindədir. Əlaqədar bölgədə keylik, tingling, əzələ gücü itkisi kimi əlamətlər ortaya çıxar.

Onurğa istilası nəticəsində qollarda qıçlarda gücsüzlük, iflic, sidik və ya nəcis tuta bilməmə kimi şikayətlər müşahidə edilə bilər.

İçi boş və ya sərt orqanların içindəki yolların xərçəngli hüceyrələrlə istilasına bağlı ağrılar: Mədə, bağırsaq kimi içi boş orqanların və ya qaraciyərdəki öd yollarınınxərçəngli hüceyrələrlə tıxanması nəticəsində çox şiddətli ağrılar ortaya çıxar.

Xoruldama nədir?

Xoruldama, üst tənəffüs yollarındakı yumşaq toxumaların, kiçik dil və bademciğin yuxu əsnasında boşalması nəticəsində hava yolunu daraltmasıyla meydana gəlir. Bu toxumaların, hava yolunun daralması nəticəsində nəfəs alıb verərkən titremesiyle xoruldama səsi meydana gələr. Xoruldama Şiddəti, tənəffüs yolunun nə qədər daraldığına bağlı olaraq dəyişir.

Normalda yetkin insanların yarıya yaxınlığında zaman zaman xoruldama görülməkdədir. Orta olaraq hər 5 adamdan birində isə davamlı xoruldama vardır. Kişilərdə qadınlara nisbətlə daha tez görülməklə birlikdə qadınlarda da görülür.

Xoruldama səbəbləri: Horlamaların böyük bir qisimi çox kilodan kaynaklanmakta və çox kiloların verilməsi də böyük nisbətdə azalır. Köklüyün xaricində, tənəffüs yollarındakı problemlər də xoruldamaya niyə ola bilməkdədir. Yaş irəlilədikcə Xoruldama görülmə sıxlığı və şiddəti artar.

Xoruldama, adamın ailə həyatını da ciddi bir şəkildə təsir edər. Xoruldayan adam, lağ mövzusu ola bilər, digər fərdlər tərəfindən yuxusuz qalmalarının məsulu olaraq göstərilə bilər.

Bunun yanında Xoruldama, adamın sağlamlığını və həyat keyfiyyətini də ciddi şəkildə təsir edə bilər. Kişi gecələri kifayət qədər dinlenemediği üçün gündüz yuxulu olur. Xoruldayan kəslərdə, yüksək təzyiq daha sıx görülər.

Xoruldama əsl təhlükəli olan şəkli, yuxu apnesi (Yuxu əsnasında nəfəsin kəsilməsi) şəklində olanıdır. Bu şəkildə Xoruldama ibarət kəslər, Horlamadan sonra bir müddət nəfəssiz qalmaqdadır. 10 saniyənin üzərindəki təkrarlı nəfəssiz etmələr həyatı təhlükəyə gətirməkdədir.

Xoruldama, xoruldayan adamda gündüz yuxusuzluq, diqqət dağınıqlığı, əldən düşmüşlük, avtomobil istifadə edərkən və çalışarkən mürgüləmə, kimi problemlərə səbəb ola bilər. Xoruldama zamanla yüksək təzyiq və ürək xəstəlikləri kimi narahatlıqlara da gətirib çıxarmaqdadır.

Xoruldama Müalicəsi: Xoruldama bir çox növü müalicə edilə bilməkdədir. Bu səbəblə, Xoruldayan adamın bunu laqeyd etmədən bir həkimə danışması faydalı olacaq. Bununla birlikdə, adamın kəndində və həyat tərzində edəcəyi bəzi dəyişikliklər xoruldamaya son verməsinə kömək olacaq. Əvvəlcə Xoruldayan kəslər, çox kiloları varsa çox kilolarını verməyə çalışmalı, ağır qidalar istehlak etməmək, spirt istifadə etməməyə, idman etməyə və həddindən artıq yorulmamaya diqqət etməlidir. Ayrıca, kürək üstü yatmaq yerinə yana yatmağı seçməlidirlər. Xoruldama Yastığı hava yolunu açıq tutmağa və toxumaların titrəməsini önləməyə köməkçi olduğu üçün xoruldama şikayətlərini azaltmağa köməkçi ola bilər. Xoruldama Cihazı adıyla xoruldama şikayətlərini azaltmağa istiqamətli müxtəlif məhsullar də vardır.

    Turkish Medical Centers © 2012 - 2019 Turkiye Xestexanalari.

    Yazmaq üçün vurun
    1
    Merhaba
    Size nasıl yardımcı olabiliriz ?
    Powered by