Menu
X

Bel Yırtığı

Onurğanın bel qisimi beş ədəd omur və diskdən meydana gələr. Bura bədən ağırlığını ən çox daşıyan yerdir. Hər hansı bir zorlanmayla ortasında nüvə və bunu qoruyan kapsuladan ibarət disk cırılar. Nüvə toxuma arxaya, kanala doğru fıtıklaşırsa sinirlərə təzyiq edər və bel yırtığı meydana gələr.

Bel ağrıları son dərəcə məşhur sağlamlıq problemlərindən biridir. Baş ağrılarından sonra ən çox görülən ağrılar arasında iştirak edən bel ağrıları insanların yüzdə 85’ini həyatlarının bir dövründə ortaya çıxar. Bel ağrıları bel yırtığının yanında, qarın daxili orqanlarındakı narahatlıqlar, ginekoloji problemlər, bəzi infeksiya xəstəlikləri, revmatik xəstəliklər kimi səbəblərin yanında onurğanın bel bölgəsindəki bəzi problemlərdən da ortaya çıxa bilər.

Ən əhəmiyyətli bel ağrısı səbəbi olan bel fıtığını təyin etmək üçün əvvəlcə onurğanın quruluşunun və vəzifələrinin bilinməsi lazımdır. Başdan ombaya qədər uzanan onurğanın, omur deyilən sümüklər və bunları bir-birinə bağlayan disklərdən ibarətdir.

Disklər elastik bir quruluşa sahib qığırdaq toxumadan meydana gələr. Onurğa insan bədənini ayaqda tutaraq bədənin yükünü daşıyar. Gövdənin hər istiqamətə hərəkətini təmin edər. İçindəki kanal quruluşuyla onurğaya qoruyar. Onurğanın bel qisimi beş ədəd omur və diskdən meydana gələr. Bədən ağırlığını ən çox daşıyan burasıdır. Bu səbəbdən buradakı disklər daha asan köhnələr. Disk ortada nüvə və bunu qoruyan kapsuladan meydana gələr. Hər hansı bir zorlanmayla qoruyucu qisim cırılıb nüvə arxaya kanala doğru fıtıklaşırsa buradan qıçlara gedən sinirlərə basaraq bu sinirlərin işini maneələr və nəticədə diyar və bacakta ağrı, keylik, kuvvetsizlik meydana gələ bilər; işdə buna bel yırtığı deyilir.

Həddindən artıq kilo və hamiləlik bel yırtığı səbəbi

Sağlam yetkinlərin yüzdə 20-30 yaşında bel yırtığı görülə bilir. Ancaq hər bel yırtığı ağrıya səbəb olmur. Bel yırtığının görülmə sıxlığı baxımından qadın və kişilər arasında bir fərqlilik gözlenmiyor.

Diskin fıtıklaşmasına səbəb olacaq faktorların başında, bura minən yükün miqdarının gəldiyi ifadə edilməkdədir. Həddindən artıq kilo, hamiləlik kimi bədən ağırlığının artdığı vəziyyətlərdə disklər balanslı bir şəkildə bu ağırlığı qıçlara nəql edərlər. Ani bir hərəkətlə bu tarazlıqda pozulma olsa, diskin bir qisiminə yük çox binecektir və orada fıtıklaşma olacaq. Yüksəkdən düşmə, yol qəzası kimi səbəblərlə də disk fıtıklaşabilir. Ayrıca iltihab, romatizm kimi səbəblər də diskin qoruyucu qisimini boşaldaraq fıtıklaşmaya səbəb olar.

Bel yırtığının əlamətləri

Bacak ağrısı beldeki sinirin basqı altında tapıldığının və yırtığın ən sıx görülən bulgusudur. Mətbuatın altındakı sinirin dağıldığı sahədə keylik görülər. Bacakta sinirin işlətdiyi əzələləri kuvvetsizlik, yenə eyni əzələləri çalışmamaya bağlı incelme görülə bilər. Bunun yanında sidik və böyük tualeti etməyi təmin edən sinirlər basqı altında qalmışsa sidik və böyük tualeti edə bilməmənin və hiss etməmə kimi ciddi əlamətlər də ortaya çıxa bilər.

Tanı əsas olaraq müayinə nəticəsində qoyula bilər. Bası altında olan sərhəd istiqamətli müayinə aparılır. Kürək üstü yatan bir xəstədə qıç düz olaraq yuxarı qaldırıldığında basqı altındakı sinir gərilməyə bağlı olaraq qıçdakı ağrı şiddətlənir. Sinirin dağıldığı sahədəki duyğu və qarşı tərəf eyni edən duyğusu müqayisə keylik olub olmadığına baxılar. Sinirin işlətdiyi əzələləri gücünə baxılır. Məsələn 5. Sinir kökü ayağın biləkdən geriyə doğru hərəkətini təmin edər. Bu sinir basqı altındadırsa bu hərəkətdə zəiflik olar.

Müayinə nəticəsində sinirin bel bölgəsində basqı altında qaldığı qərarına səmərə verdikdə birbaşa grafi, kompüterli tomoqrafiya, maqnetik rezonans göstərmə, myelografi kimi göstərmə üsullarıyla tanı qoyular.

Xəstələrin çoxu ameliyatsız müalicə edilir. Bel yırtığı diaqnozu qoyulmuş xəstələrin yüzdə 80i əməliyyat edilmədən yaxşılaşır. Müalicədə ilk olaraq yataq istirahəti təklif edilir. Yataq istirahatında məqsədin, bədən ağırlığını disk üzərindən qaldırmaq beləcə diskin nüvəsinin təkrar öz yerinə dönməsini təmin etməkdir. İstirahət müddəti 15 gündür. Xəstə rahat edəcəyi bir yataqda yatar. Yatma şəkli və sağa-sola dönmə hərəkətləri əhəmiyyətli deyil. Ancaq xəstə yalnız tualet ehtiyacı üçün ayağa kalkmalıdır. Xəstə yatarkən ağrı duyuyorsa, ağrı kəsici və əzələ boşaldıcı dərmanlar verilir. İstirahət bitdikdən sonra xəstə rahatsa, bel və qarın əzələlərini gücləndirəcək məşq proqramına alınar.

Nə vaxt əməliyyat təklif edilir?

İndiki vaxtda inkişaf etmiş əməliyyat texnikaları və mikroskoplar sayəsində bel yırtığı əməliyyatları müvəffəqiyyətlə edilir. Bacakta qüvvət itkisi, sidik və böyük tualetini edə bilməmənin və hiss etməmə kimi vəziyyətlərdə istirahət aldanmaq əməliyyata qərar verilir. Yataq istirahatından fayda görməyən, 3 aydan daha uzun müddətdə ağrısı keçməyən, ildə 4 dəfədən çox şikayətləri təkrarlayan xəstələrdə də əməliyyata qərar verilər. Bel yırtığı əməliyyatları ameliyathane şərtlərində ümumi anestezi ilə reallaşdırılır.

Mövzusunda ekspert bir həkim tərəfindən reallaşdırıldığını bel yırtığı ameliyatlarındaki risk son dərəcə aşağıdır. Edilən əməliyyat texnikasına görə, yüzdə 1 nisbətində təkrarlama ehtimalı vardır. Bu hallarda təkrar əməliyyat gərəyə bilər.

Yaxşı, bel yırtığı əməliyyat edilməzsə nə olar?

Bel yırtığı müalicə edilmədiyi təqdirdə bası altında qalan sinirlər zaman içində vəzifələrini edə bilməz hala gəlir. Sinir kökünün səviyyəsinə görə bacakta hissizlik, iflic, sidik və böyük dəstəmaz etmədə problemlər ortaya çıxar. Bunlar qalıcıdır. Əməliyyat edilsə də bir düzəlmə görülməz. Bu səbəblə mütərəqqi his itkisi, kuvvetsizlik kimi şikayətlər təsbit edildiyində sürətli bir şəkildə əməliyyat qərarı verilməlidir.

Qoruyucu tədbirlər

* Bel və qarın əzələlərini gücləndirməyə istiqamətli məşqlər edin. Bu ən təsirli qoruma üsuludur.

* Güclü bel və qarın əzələləri diskin üzərinə minən bədən ağırlığının yüzdə 30-unu azaldar.

* Çox kilonuz varsa verin. Bu sayədə disk üzərinə minəcək çox yükdən xilas ola bilərsiniz.

* Əyilmə hərəkətində dizlərin qırılması ilə bele minən yükün kalçalara paylanması lazımdır

Etiket Bulunmuyor

    Turkish Medical Centers © 2012 - 2020 Turkiye Xestexanalari.

    Yazmaq üçün vurun
    1
    Merhaba
    Size nasıl yardımcı olabiliriz ?