Menu
X

Hərf əsasında Axtarışın


Yuxu apnesi apne olaraq da bilinər. Yuxu zamanı tənəffüs duraklamalarından qaynaqlanan və yuxu nizamının pozulmasına səbəb olan əhəmiyyətli bir xəstəlik. Yuxu apnesi yuxuda hava axınının ən az 20 saniyə müddətində normal dəyərinin% 20inə və daha altına düşməsi ilə təyin oluna bilər. Yuxudakı tənəffüs dayanmalar nəticəsində qandakı oksigen miqdarı azalır və karbondioksid miqdarı artar.

Yuxu apnesi sinir sistemindəki bir problem və ya tənəffüs yollarındakı bir tıxanma səbəbiylə yuxu apnesi meydana gələ bilər. Bəzən də bu hər iki vəziyyət birlikdə olmaqdadır. Bu xəstəliyin qiymətləndirilməsində yalnız tənəffüsün dayanması apne deyil eyni zamanda tənəffüsün azalması hesaba qatılmaqdadır. Yüksək gurultulu xoruldama, yorğunluq, həddindən artıq əsəbilik, konsentrasiya pozuqluğu, səhər başağrısı kimi problemlər yuxu apnesinin nəticələri olaraq ortaya çıxa bilər. Xəstələrdə, xəstəliyin səviyyəsinə görə bu problemlərin biri, birdən çox ya da hamısı birdən görülə bilər.

Xəstəliyin Ciddiliyi

Çağımızın əhəmiyyətli narahatlıqlarından biri olaraq qəbul edilən yuxu apnesi, tədbir alınmadığı təqdirdə ölümlə nəticələnə. Xəstəliyin bu cür ciddi nəticələri olduğu cəmiyyət içində çox çox bilinməməkdədir. Bu xəstəliyə tutulan kəslərin böyük bir əksəriyyəti xəstəliyi farketmedikleri ya da əhəmiyyət vermədikləri üçün ümumiyyətlə həkimə gitmemektedir.

Tənəffüs dayanmaları (apne) və ya azalmalar (hipopne) gecə içində yüzlərlə dəfə tekrarlayabilmekte və bunların ancaq çox az bir qisimi xəstənin yaxınları tərəfindən müşahidə olunur. Bu səbəblərlə və doğuracağı nəticələr baxımından yuxu apnesi ekspertlər hiyləgər irəliləyən bir xəstəlik olaraq xarakterizə edilməkdədir.

Yuxu apnesi təcili müalicə tələb edən həyati bir xəstəlikdir. Zamanında müalicə edilə bilməzsə infarkt, iflic, iqtidarsızlıq (impotans), nizamsız ürək atışları kimi problemlərə gətirib çıxarar. Ayrıca qəzalara, iş verimsizliğine və ictimai problemlərə səbəb ola bilən gün içi həddindən artıq yuxu halına səbəb olur. Gündüz uykululuğun yol qəzalarına da gətirib çıxardığı edilən işlərlə göstərilmişdir.

Kimlərdə görüldüyü

Tibbən ciddi qəbul edilən yuxu apnesinin cəmiyyət içindəki məşhurluğu yüksəkdir. Yuxu apnesi hər nə qədər yetkinlərdə, kişilərdə, horlayanlarda, menopoza girmiş qadınlarda, yaşlılarda, və kilolularda daha tez görülməkdə isə də bu xəstəlik uşaqlarda, gənc qadınlarda və zəif insanlarda da təsbit edilir. Qısaca yuxu apnesi hər yaşda görülə bilən bir xəstəlikdir.

Qadınların ən az% 2ini və kişilərin% 4-ündə görülməkdədir. Bu rəqəmlər xəstəliyin ən az astma və şəkər xəstəliyi qədər məşhur olduğunu göstərməkdədir.

Uşaqlarda yuxu apnesi böyük bademciğe və genik ətinə bağlı olaraq müşahidə edilə bilər. Ayrıca; spirt və siqaret çəkənlərdə, səhv yuxu mövqesi, həddindən artıq kilolularda, alt çənəsi inkişaf geriliyi göstərənlərin, boyun yüksəkliyi qısa olanlarda, allergiya, anti histaminik, əzələ boşaldıcı və ya sakitləşdirici kimi dərman istifadə da yuxu apnesi görülmə riski yüksəkdir.

 Xəstəliyin simptomları 
Yuxu apnesi həyati səhiyyə problemlərə səbəb ola bilən ciddi bir xəstəlik olsa da yuxuapnesinin əlamətlərini xəstənin özünün farkedebilmesi olduqca çətindir. Xəstəümumiyyətlə yuxudakı normal olmayan vəziyyətlərdən, həyat yoldaşı və ya yaxınlarınınfarketmesiyle xəbərdar olur.
Nizamsız tənəffüs
Yuxu apnesinin ən əhəmiyyətli əlaməti gecə yuxusu zamanı ani tənəffüs dayanmalar, çox gurultulu horlamalar və daxili çekmelerdir. Bu tənəffüs nizamsızlıqları, çoxu adamda görülən yumşaq və yüngül pipilardan fərqlidir. Xoruldayan insanların çoxunda bu tip horlamalar daha çox arxa üstə uyğunlaşmaya əsnasında reallaşar. Yuxu apnesinin nəticəsi olaraq ortaya çıxan horlamalar isə hər cür mövqedə reallaşa bilər. Yuxu apnesi olan xəstə, əl qol hərəkətləri ilə narahat bir şəkildə yatmağa çalışır.
Yuxuda nəfəsin dayanması
Nizamsız tənəffüs bir çox insanda vəziyyətə bağlı olaraq yuxuya dalma, oyanma və ya yuxu görmə əsnasında görülə bilər. Digər bir tərəfdən yuxu apneli xəstələrdə tez-tez təkrarlanan uzun müddətli tənəffüs dayanmaları olmaqdadır. Bu tənəffüs dayanmalar yuxu apnesinin ən əhəmiyyətli əlamətlərindən biridir. Apneli xəstələrdə 10 saniyədən başlayaraq tənəffüs dayanmalar bir dəqiqədən çox vaxta qədər davam edə bilər. Yuxuları ərzində saatda 10-dan çox təkrarlayan, 10 saniyədən bir dəqiqəyə çatan nəfəs dayanmaları ilə boğulurcasına mübarizə edən kəslərdə yuxu və oksigen qeyri-kafiliyi ibarətdir. Bunların nəticəsi olaraq xəstələrdə böyük problemlərə rast gəlinir.
Gündüz həddindən artıq yuxu halı
Gecə yuxu keyfiyyətinin pozulması səbəbiylə gün ərzində özünü yorğun hiss edən xəstələrin kitab oxuyarkən ya da televiziya seyr edərkən uyuklamalar ola bilər. Bu xüsusilə vasitə istifadə xəstələr üçün əhəmiyyətlidir. Yuxu apne sindromu olan xəstələrin yol qəzası etmə riski normaldan 8 qat çoxdur. Bu da xəstələrdə inanılmaz dərəcə yorğunluğa səbəbindən konsentrə olamamaya səbəb olur.
Digər əlamətlər
Yuxu apnesi problemi yaşayan xəstələrdə; mədə yanması, qıçlarda qabarıqlıq, gecə ərzində sidiyə çıxma, yatarkən tərləmə və sinə təzyiqi kimi əlamətlər də görülə bilər.
Diaqnoz ve Mualice 

Yuxu apnesi əlamətlərini göstərən və bənzər şikayətlərə səbəb olan dəyişik yuxu pozuqluğu xəstəlikləri da vardır. Bu səbəblə yuxu apnesinin qəti diaqnozu və şiddətinin qiymətləndirilə bildikdə laboratoriyada edilən yuxu çalışması adı verilən inkişaf etmiş bir texnika ilə mümkündür. Yuxu laboratoriyalarında “poligrafik tədqiq” adı verilən araşdırmaların edilməsi lazımdır. Yuxu əsnasında bir çox xüsusiyyətin yazıldığı “poligrafik tədqiq”, beyin bölgələrinin fəaliyyətləri, yuxunun quruluşu və yuxu pozuqluqları haqqında sağlam və elmi məlumatlar verən müasir bir laboratoriya üsuludur.

Bu üsulla, tənəffüs hərəkətləri, yuxu əsnasında xəstənin oksigen miqdarı, ürək ritmi və EKQ qeydləri edilərək bunların bədən funksiyaları üzərindəki təsirləri araşdırılır.

Yuxu testlərindən sonra əldə edilən məlumatlar qiymətləndirilərək yuxu apnesinin var olub olmadığı varsa, şiddəti təyin nə cür bir müalicənin lazım olduğuna qərar verilir. Yuxu apnesi təsbit edilən xəstələrdə vaxt keçirmədən müalicəyə başlanması lazımdır.

Yuxu apnesinin diaqnozu qoyulan bəzi xəstələrin Qulaq-Burun-Boğaz mütəxəssisinin kontrolundan keçməsi mütəxəssislər tövsiyə edilir. Apne səbəbi anatomik bozukluklardan qaynaqlanırsa cərrahi üsullar, ağız içi protezler tətbiq. Yuxu apnesinin hələ dərmanla müalicəsi tapılmayıb.

Çox yuxu apnesi hadisələrinin müalicəsində, xəstənin yuxu sırasındakı solunumuna köməkçi olan cihazlar istifadə. Bu cihazlardan bəziləri bunlardır:

Xüsusilə tıxayıcı apne ən təsirli müalicəsi CPAP (Continious Positive Airway Pressure) (Davamlı Pozitif Hava Yolu təzyiqi) qurğusundan tətbiq olunmasıyla olur. Bu cihazın istifadə edilməsindəki məqsəd xəstəyə davamlı və sabit olaraq hava təzyiqi tətbiq yuxu əsnasında bağlanan üst hava yollarını açıq tutmaqdır. CPAP cihazı xəstənin burnuna yerləşdirilən ya da burun və ağızı tamamilə içinə alan, yumşaq silikon bir maska ​​və bunu cihaza birləşdirən Xortumdan ibarətdir. Yüngül və orta şiddətli hadisələrin müalicəsində istifadə bu cihazın müsbət təsiri bir neçə gün içində görülür.
Tıxayıcı yuxu apnesinin daha ağır olan hadisələrində həm nəfəs alma həm də nəfəs vermə vəziyyətlərinə görə xüsusi olaraq hava təzyiqini nizamlayan BIPAP® (Bi-level Positive Airway Pressure) və ya VPAP ™ (Variable Positive Airway Pressure) cihazları istifadə. Bu cihazlar mürəkkəb yuxu apnesinin yüngül hadisələrinin müalicəsində də müvəffəqiyyətli nəticələr verməkdədirlər.
Mürəkkəb və mərkəzi tipdəki yuxu apnesi müalicəsində, xüsusilə vəziyyəti ağır olan xəstələrdə, yuxu əsnasında nəfəs alış-verişi müxtəlif dəyişik üsullarla təşkil APAP (Automatic Positive Airway Pressure), xPAP ST (Spontaneous Time) və ya ASV (Adaptive servo-Ventilation) cihazları istifadə edilməkdədir.

Növləri

Yuxu apnesinin üç təməl növü vardır. Tıxayıcı tərzdə olan, mərkəzi yəni beyindəki tənəffüs mərkəzinə bağlı olan və bu ikisinin qarışığı. Araşdırmalara görə təxminən xəstələrin% 84’ünde tıxayıcı yuxu apnesi,% 1-də mərkəzi yuxu apnesi və% 15’inde mürəkkəb yuxu apnesi görünməkdədir.

Tıxayıcı yuxu apnesi (Obstructive Apnea)

Tıxayıcı tipdə yuxu apnesi boğazdakı əzələlərin havanın keçəcəyi sahəsi bağlayacaq şəkildə boşalması nəticəsində meydana gələr. Bu əzələlər yumşaq damağa, kiçik dilə, yutağa və dilə aiddir. Bu əzələlər boşaldığını nəfəs alma zamanı hava yolu daralar və bir müddət üçün tənəffüs durur. Bunun nəticəsində qandakı oksigen miqdarı azalır, beyin bu azalmanı hisslər və yuxu dərinliyini azaldaraq ya da adamı oyandıraraq hava yolunun təkrar açılmasını təmin etməyə çalışır. Yuxu dərinliyinin azalmasını taxıban bəzi kəslərdə bir iki qısa nəfəs alma ilə, bəzi kəslərdə isə şiddətli xoruldama və udqunma səsləri ilə tənəffüs yenidən başlayacaq. Bu dərəcədə yuxu apnesi olduğunda dərin yuxuya keçmək heç mümkün olmaz, adam bütün yuxusunu tənəffüs səyi içində keçirər və gündüz uyğunlaşmaya ehtiyacı duyar. Yuxu apnesi olan kəslər ümumiyyətlə yuxularının bölündüyünü fərqində deyil və yaxşı yatdıqlarını zənn edərlər.

Mərkəzi yuxu apnesi (Central Apnea)

Mərkəzi tipdə yuxu apnesi çox daha nadir görülər və beyinin tənəffüsü idarə edən əzələlərə doğru siqnallar göndərməməsi nəticəsində ortaya çıxar. Qanda karbondioksidin artması və oksigenin azalması nəticəsində kişi oyanar. Mərkəzi tipdə yuxu apnesi olan xəstələr oyanma dövrlərini tıxayıcı yuxu apnesi olan kəslərə görə daha çox xatırlayırlar.

Mürəkkəb yuxu apnesi (Complex-mixed Apnea)

Mürəkkəb yuxu apnesi olan xəstələrdə apne əvvəl tıxayıcı yuxu apnesi əlamətləri göstərir. Xəstə saatda təxminən 20 ilə 30 arası tıxanma yaşar. Tıxayıcı tipdəki apne müalicəsindən sonra xəstəlik mərkəzi yuxu apnesi əlamətlərini daha diqqətə çarpan olaraq göstərir. Bir başqa deyişlə, tıxayıcı tipdəki yuxu apnesinde tətbiq olunan tənəffüs yoluna təzyiqli hava verən müalicə üsulu CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) mürəkkəb yuxu apnesini tam olaraq müalicə edə bilmir. CPAP cihazı ilə müalicələrinə başlanılan xəstələrdə tıxanmalar kəsilsə də yuxularında düzgün nəfəs ala bilməmə problemləri davam etməkdə bu səfər mərkəzi yuxu apnesinin əlamətlərini göstərməkdədirlər.Bu apne növü uzun illərdir müşahidə edilməkdə isə də son illərdə mütəxəssislər tərəfində ayrı bir növ olaraq təsnif edilmişdir.

Təsir və nəticələri
Yüksək təzyiq: Yuxu apnesi yüksək təzyiq üçün tək başına müstəqil bir risk faktorudur.
Gurultulu xoruldama: Üst tənəffüs yolunun ümumiyyətlə dil arxasındakı sahədə daralması nəticəsində, daralma ilə mütənasib olaraq xoruldama artar. Hər xoruldayan adamda yuxu apnesi yoxdur lakin xoruldama nizamsız, zaman zaman da tənəffüs çətinliyi ilə birlikdə olmaktaysa adamda apne olma ehtimalı vardır və mütəxəssis fikiri mütləq alınmalıdır.
Ürək böyüməsi və ürək atımında qanun pozuntuları: Xüsusilə irəli yaşlarda ürək ritmindeki qanun pozuntuları ani ürək dayanmalarına da yol açaraq, yuxuda ani ölümlərə səbəb olmaqdadır.
Tez-tez sidiyə çıxma
Yuxuda həddindən artıq tərləmə
Yuxusuzluq və narahat yuxu
Səhərlər yorğun qalxma, gün içində yorğunluq halı və mürgüləmə: Xəstələrdə yorğunluq bütün gün davam etməkdə, xəstələrin çoxu zaman fürsət tapdıqca yatmaqda ya da uyuklamaktadır. Irəli səviyyədə yuxu apnesi olan xəstələrin trafikdə qırmızı işıqda qısa davamlı uyukladıkları hesabat edilmişdir.
Həddindən artıq və sürətli kilo almaq: Yuxu apnesine bağlı olaraq geceboyu tam dinlenemeyen kəslərin gün içində Maddələr mübadilələrisi olduqca aşağı yavaşlatır. Bu da xəstələrin daha az enerji xərcləmələrinə və kilo almalarına səbəb olur. Yuxu apnesi olan xəstələr kilo verməkdə çox çətinlik çəkirlər.
Konsentrasiya çətinliyi: Gündüz yuxulu olma vəziyyətinin və konsentrasiya əskikliyinin trafik və iş qəzalarına da gətirib çıxardığı edilən işlərlə göstərilmişdir.
Depressiya və davranış pozuqluqları
Cinsi istəksizlik, çatışmazlıq, testosteron hormonunun azalması və buna bağlı olaraq sümük əriməsi
Sabah baş ağrısı və ağız quruluğu
mədə yanması
uşaqlarda hiperaktividə
İnsulin müqaviməti: Yuxu apnesi olan xəstələr diyabet inkişaf etdirməyə daha uyğundurlar.
İflic və infarkt nisbətləri bu xəstələrdə daha yüksəkdir. Uzun dövrdə bu xəstəlik, ürək böhranı, beyin və damar tıkanıkları nəticəsində iflic kimi ciddi problemlərə yol açmakdadır.
Ağciyər yüksək təzyiq: Bu xəstələrdə ağciyər damarlarında da yüksək təzyiq ola bilər.

Zob, tiroid vəzinin böyüməsidir. Zob olan bir adamın tiroit hormonu səviyyəsi normal ola biləcəyi kimi, ehtiyacdan yüksək (hipertiroidzm) ya da az (hipotroidizm) nisbətdə tiroid hormonu istehsal edilə bilər.

Boynun alt qisimində (adem almazının altında) olan, kəpənək şəklindəki tiroid bezi normaldan çox böyüsə adam guatr xəstəliyi var deməkdir.Zob ümumiyyətlə ağrılı bir sağlamlıq problemi olmamaqla birlikdə, həddindən artıq böyüyən tiriod bezi udqunmağı çətinləşdirə və öskürəyə səbəb ola bilər. Bəzi xəstələrdə zob gündəlik həyatı təsir və tiroid bezindeki şişlik çöldən baxıldığında fərq edilməz.

Tiroid bezi çox çox böyüsə, boyunda meydana gələn şişlik bariz şəkildə zoba işarə edər. Ancaq bəzi vəziyyətlərdə zob əlamətləri yalnız baş ağrısı ya da səbəbsiz qaşıntı ola bilər. Hətta bəzi zob xəstələrində heç bir əlamət görülmemektedir.
Yenə də ən sıx görülən zob əlaməti tiroid bezinin şişmesidir. Vəzin böyüməsi səbəbiylə, boyun bölgəsində birdən meydana gələn şişlik və ya şişliklər meydana gələ bilər.Bu şişliklər dəri səthində diqqətə çarpandır və təraş olarkən, makiyaj edərkən fərq edə bilərsiniz. Şişin ölçüləri, kiçik bir şişlikten, boynun alt bölgəsinin tamamilə şişməsinə qədər değişebilmektedir.

Nadir hallarda, həddindən artıq şişən tiroid bezi nəfəs borusuna təzyiq edərək nəfəs alıb verməyi çətinləşdirə bilər. Oxşar təzyiq nəticəsində öskürək, xırıltılı nəfəs alıb vermə və udqunma çətinliyi meydana gələ bilər.Ancaq bu həddindən artıq vəziyyətlər əvvəlində, şişkinliyi fərq edərək bir mütəxəssisə getmə ehtiyacı eşidərsiniz və həkiminiz tiroid bezinin bu təhlükəli vəziyyətlərə gətirib çıxarmaması üçün lazım olan müdaxiləni edəcək.Yenə zob səbəbiylə həddindən artıq şişən tiroid bezi boyun bölgəsində olan damarlara təzyiq edə bilər və qan axışını azalda bilər. Bu vəziyyətdə oksigen azlığından ötəri baş gicəllənməsi yaşaya bilərsiniz.Digər İfadə olunar: Zobu digər əlamətləri arasında; ürək döyüntüsü, gözlərin şişməsi, titrəmə, ishal, mədə bulanması, qusma, tərləmə var.

Zob Diaqnozu Necə Olar?

Doktor fiziki müayinə əsnasında, barmaq uclarıyla boyun bölgəsini nəzarət edər. Bu müayinə zamanı şişən tiroit bezi müəyyən edilə bilər.
Elle hissedilemeyen zob üçün və tiroit hormonu istehsalının nə səviyyədə olduğunu müəyyən etmək üçün qan testi edilər.
Tiroid bezində meydana gələn şişlikte və ətrafında xərçəngli bir şiş olub olmadığının təyin üçün tiroit daraması və tiroidin ultrason filmi istifadə edilər.
Bu film və axtarışda nodüller olsa bu nodüllerde nümunə alınaraq (biyopsi) laboratoriya mühitində araşdırılar və tiroit xərçəngi axtarılar.

Zob Niyə Meydana gəlir?

Fərqli guatr növləri fərqli səbəblərlə meydana gələ bilməkdədir.

Sadə Guatr (Endemik): sadə guatr, hər hansı bir səbəbə bağlı olmadan ya da tiroid bezinin kafi miqdarda tiroid hormonu çıxara bilməməsi səbəbiylə görülə bilər. Tiroid bezi bədənin ehtiyac duyduğu hormonu çıxara bilmək üçün böyüməyə başlayır.
Sadə zob digər adıyla “endemik zob” qadınlarda, 40 yaş üzəri qadın və kişilərdə, ailəsində zob problemi olan insanlarda ən çox görülən zob növüdür.Bəzi dərmanların (litium və ya aminoglutethimide kimi) uzun davamlı istifadəsinin da zoba yol açdığı bilinməkdədir.

Toksik Nodüler Zob: Bu zobtüründe böyüyən tiroid bezi üzərində yumru nodüller görülər. Bu nodüller gərəyindən çox tiroid hormonu çıxarılmasına yol açar. Zobu ola biləcək səbəblərini bu şəkildə sıralaya bilərik;

Yod baxımından qeyri-kafi Bəslənmə: Zob, kafi miqdarda yod olmayan ərazilərdə daha tez görülməkdədir. Bəzi ölkələrdə yod əskikliyi guatr başlıca səbəbidir.

Dəniz və torpaqda olan və istehlak dəniz məhsulları, tərəvəz və süd məhsullarıyla alınan yod kiçildiyini tiroid vəzinin hormon istehsalı azalır.

1990-cı illərdə yod əskikliyini önləmək üçün ABŞ və İngiltərədə süfrə tuzlarına yod möhkəmlətməsi edilməyə başlanmışdır. Ancaq çox yod istehlak etmənin də zob riskini yüksəltdiyi unudulmamalıdır.

Yaş: 40 yaş üzəri yetkinlərdə zob riski artmaqdadır.

Cins: Qadınlar kişilərə görə zoba daha uyğundur.
İmmunitet sistemi: İmmunitet sistemi problemləri yaşayanlar və ya yaşamış olanların guatr riski daha yüksəkdir.

Hamiləlik və Menopoz: Hamiləlikdə və menopoz dövründə zob riski yüksəlməkdədir.

Bəzi dermanlar: Lityum, antiretrovirals, immünsüpresifler, amiodaron (ürək dərmanı) kimi dərmanlar zob riskini yüksəldir.

Radiasiya: Boyun və sinə bölgəsi radiasiyaya məruz qalan (məsələn radioterapiya səbəbiylə) kəslərdə zob daha sıx görülər.

Hipertiroid: Tiroid bezi həddindən artıq aktiv isə bez genişlənə.

Hipotiroid: Bədənin ehtiyac duyduğu tiroid hormonu kafi miqdarda üretilemiyorsa, tiroid bezi tələbə cavab verə bilmək üçün inkişaf edə bilər.

Siqaret: Edilən araşdırmalar siqaret istifadə edən və yod çatışmazlığı yaşayanların zob riskinin əhəmiyyətli nisbətdə artdığını ortaya qoymaqdadır.

Bəzi İnfeksiyalar: Bəzi parazit və bakteriyaların guatr meydana gəlmə riskini artırmaqdadır.

Bəzi yeməklər: Yer fındığı, soya paxlası, tofu və ispanaq kimi qidalar bəzi kəslərdə zob riskini yüksəldir.

Nə Qədər Yod istehlak edilməli?

Aşağıda, ABŞ Səhiyyə Nazirliyinin yaş aralıklarına görə istehlak edilməsini təklif etdiyi yod miqdarlarını tapa bilərsiniz.

0-6 Ay Arası: 110 mcg
7-12 Ay Arası: 130 mcg
1-8 yaş arası: 90 mcg
9-13 yaş arası: 120 mcg
14-18 Yaş Arası: 150 mcg
18 Yaş Üzəri: 150 mcg
Hamiləlik dövrü: 220 mcg
Əmizdirmə dövrü: 290 mcg
Yod Baxımından Zəngin Foods
Dəniz Məhsulları: Balıq, dəniz yosunu, krevet.

Süd Məhsulları: Süd, qatıq, pendir.

Meyvə və Tərəvəzlər: Meyvə və tərəvəzlərin nə qədər yod ehtiva etdiyi yetiştirildikleri torpaqdakı yod miqdarına bağlıdır.

Yodlu Duz: Marketlərdə yodlu duz tapa bilərsiniz.

Zob Müalicəsi Necə Olar?

Tiroid bezinin böyüklüyünə və tiroid hormonu səviyyəsinə görə fərqli müalicə üsulları tətbiq. Tiroid bezinin hormon müalicəsiylə kiçilməsi üçün bəzi dərmanlar var.

Yod çatışmazlığı səbəbiylə ibarət olan zob müalicəsində yod və kalium möhkəmlətməsi edilə bilər.

Tiroid bezinin kiçildilməsinə istiqamətli olaraq radioaktiv yod müalicəsi istifadə edilə bilər. Bu üsul tiroid bezinin həddindən artıq hormon çıxardığı hallarda seçilməkdədir.

Dərmanlarla küçültülemeyen tiroid bezi irəliləyən mərhələlərdə tiroidektomi adı verilən əməliyyatla çıxarıla bilər.

 

Xalq arasında gece yanığı olaraq bilinən Zona; Sinir Ucu İltahabıdır.

Zonaya səbəb olan suçiçeği xəstəliyi virusudur. Cinayət çiçəyi əksəriyyətlə uşaqlıq dövründə keçirilən və tənəffüs yoluyla bulaşan bir xəstəlikdir. Su çiçəyi və səhhəti düzəldikdən sonra xəstəliyə səbəb olan virus bədəndən tamamilə yox olmaz və bəzi sərhəd içində yerləşərək yatar vəziyyətdə qalar. Uzun illər boyunca heç bir problem yaratmaz. Ancaq bəzi kəslərdə Bədənin müqavimətinin azaldığı vəziyyətlərdə yatan bu virus oyanar. Yerləşdiyi sinirin içində çoxalar və sinir uclarına, sinirin dağıldığı dəri bölgəsinə gələrək ağrı və dəri döküntüsüyle seyr Zona xəstəliyini meydana gətirər.

Bədənin zəif düşməsinə gətirib çıxaran səbəblər; bəzi infeksiyalar, yorğunluq, yuxusuzluq, rejimsiz bəslənmə, həddindən artıq kilo itkisi, stress, alınan bəzi dərmanlar, xərçəng kimi xəstəliklər sıralana bilər. Zona uşaqlar da daxil olmaq üzrə hər yaşda görülər. Ancaq 50 yaşın üzərində, yaşlılarda, başqa xəstəliyi olanlarda daha ağır seyr edər. Zona ağrı və dəri döküntüsüyle seyr edən bir xəstəlikdir. Bu iki əlamət də bütün bədəndə deyil yalnız sinirin olduğu sahədə görülər.

Zona da üz, saçlı dəri, gövdə, qol və qıçlar kimi bədənin hər hansı bir bölgəsində sinirlər tutula bilər. Bununla birlikdə ən sıx tutulan bölgə sinə bölgəsidir. Ağrı və səfeh bədənin sağ ya da sol olmaq üzrə bir yarısında bir qurşaq tərzində yerləşər. Ağrı, dəri döküntüsünden əvvəl ortaya çıxa bilər. Xəstələr ağrını yanma, döyünmə, batma, bıçaq batması, tingling, uyğunlaşma şəklində hiss edər. Ağrının ardından dəridə bir qızartı və üzərində yerləşmiş su dolu qabarcıqlar ortaya çıxar. 3-4 həftə içində bunlar quruyar və kabuklanarak yaxşılaşar. Ağrı bu dövrdə davam edər və döküntünün iyileşmesiyle itər. Ancaq bəzən, xüsusilə də yaşlı insanlarda ağrı döküntünün yaxşılaşmasını sonra da davam edər.

Zona müalicəsində istirahət əhəmiyyətlidir. Dəri töküntüsü üçün yaş dressings və quruducu ointments faydalıdır. Vitaminlər, ağrı kəsicilər və virusun çoxalmasının dayandıran bəzi dərmanlar da müalicədə istifadə edilməkdədir. Ağrının inadçı olduğu hadisələrdə antidepresanlar, sinir Yolu kimi üsullardan istifadə edə bilər.

Faktoru varicella zoster virusu olan bir infeksiya xəstəliyidir. Virusun, onurğa iliyi arxa köklərinə yerləşdiyi və bir səbəblə aktiv hala keçərək, əlamətləri ortaya çıxardığı qəbul edilməkdədir. Virus illər ərzində heç bir əlamət ortaya çıxarmadan səssizcə qala bilər.

Meydana gələn şikayətlər, hansı sinirin kökünün təsirləndiyini bağlıdır. Təsirlənən sinirin yayıldığı bölgədə bəzən qaşınma ilə başlayan və yüngül ağrı edən bəzən də çox şiddətli ağrı meydana gətirən (kozalji tipində yanıcı ağrılar) qabarcıqlar görülür. Bu qabarcıqlar ümumiyyətlə kiçik qruplar halında (3-5 dənə bir arada) tapılar. Bəzən çox sayda bubble olarkən, bəzən də az sayda bubble tapılar. Ən tez olaraq qabırğalar arası sinirlər tutulur.

Qabarcıqlar bədənin bir yarısında qalar, orta xətti keçməz. Ümumiyyətlə 1-3 həftədə qabarcıqlar itər, ancaq qabarcıqların yerində yüngül tünd rəngli ləkələr qalır. Bu ləkələrə basdırınca, bir neçə dəqiqə davam edən şiddətli ağrılar meydana gəlir. Bu ağrılar aylarla və ya illərlə davam edə bilər (bu vəziyyətə post-Herpetik nevralji adı verilir). Əgər baş sinirlərini bəziləri tutulsa müvəqqəti üz iflici, qulaq problemləri, göz problemləri görülə bilər.

Lenfoma xəstələrində bütün bədəni tutan məşhur zona görülə bilər. Qabarcıqların üzərinə talk pudrası və pomat (oxyde zinc) sürülərək ağrı və qaşınma azaldıla bilər. Bunlar həmçinin qabarcıqların ətrafında meydana gələ biləcək digər infeksiyaları qarşısını alır. B vitamini faydalı ola bilər. Ağrı çox şiddətli deyilsə aspirin, parasetamol kimi ağrı kəsicilər kafi ola bilər, ancaq çox şiddətli ağrılarda inyeksiya növü ağrı kəsicilər tələb olunur. Ağır xəstələrdə kortikosteroid verilməlidir, bununla birlikdə antibiotik də istifadə edilməlidir. Kozalji tipində yanıcı ağrısı olanlarda sinirləri bloka edici dərmanlar verilir, bu cür dərmanların ürək xəstəliyi olanlarda istifadə edilməməsi lazım ola bilər, xüsusilə tac ürək çatmazlığı olanlarda istifadə edilməməlidir. Ağır xəstələrdə və qabarcıqların və ağrıların məşhur olduğu vəziyyətlərdə antiviral (viruslara qarşı təsirli) dərmanlar istifadə oluna bilər. Post-Herpetik nevralji dövründə; ümumiyyətlə, yuxarıda sayılan dərmanlar faydalı olmaz. Ümumiyyətlə antidepresan kimi psixiatrik dərmanlar istifadə edilir.


1 15 16 17

    Turkish Medical Centers © 2012 - 2019 Turkiye Xestexanalari.