Menu
X

Hərf əsasında Axtarışın

Yara Baxımı

· Yaranı təmiz və quru saxlayın. Edilən bandaj, ıslanmadığı müddətcə 48 saat çıxarmayın.

· Əgər yara qanaması olursa bandaj üzərinə bir neçə dəqiqə müddət ilə möhkəmcə bastırınız. 15 dəqiqə içərisində qanama dayanmazsa, həkiminizə məsləhətləşin.

· Oturduğunuz zamanlarda bədənin yaralı olan qisiminin qabarıqlığı önləmək məqsədi ilə yüksəkdə, yastıq üzərində saxlayın.

48 saat sonra

· Bint yavaş şəkildə açın; bəzi yapışıqlıqlar ola bilər.

· Yaranı su və sabun ilə yuyaraq qurumuş qanları təmizləyin.

· Ləyəndə yuyunmadan əvvəl duş almağı üstün edin.

· Yaranı yavaşca qurulayın.

· Yaranı təmizlədikdən sonra təmiz sarğı ilə bağlayın.

· Tikişlər alınana qədər yaranı təmiz sarğı ilə bağlayın. Əgər, çirklənər, islanar və ya çıxarsa yenisi ilə dəyişdirin.

Həkiminizə qətiliklə məsləhətləşin

· Yara bölgəsində ağrı, qabarıqlıq və istilik olsa,

· Yara ətrafında qırmızı xəttlər,

· Yara yerindən iltihab akıyorsa,

· Atəş olsa.

Tikişlərin alınması

· Göstərilən gündə dikişlerinin alınacaq.

· Tikiş alınması həkiminiz və ya ona məsləhətləşərək yönlendirileceğiniz digər bir sağlamlıq işçisi tərəfindən alına bilər.

· Göstərilən zamanda tikişlərin alınması yaxşılaşma baxımından əhəmiyyətlidir.

Yay aylarında xəstəxanaların görünüşü mövsümə bağlı xəstəliklər və qəzalar səbəbiylə fərqliləşir. Xüsusilə işləyən seqmentin, tələbələr həyəcanla gözlədikləri tətil dövründə yaz xəstəlikləri və xəsarət artır. Yol qəzaları başda olmaq üzrə idman edilərkən ibarət qırıqlar, günəş yanıqları, yüksəkdən düşmə və infeksiya xəstəlikləri səbəbiylə xəstəxanalara müraciətlərin artmaqdadır.

Yayda, qırıq çıxıq nisbəti yüzdə 20-dən 70-ə çıxır

Hər mövsümdə rast gəlinən yol qəzaları, yaz aylarında əhəmiyyətli sayda artım göstərir. Trafik yaralanmaları da buna bağlı olaraq çoxalır. Qışda ortopediya klinikalarına şikayəti yüzdə 20ini meydana gətirən yol qəzalarına bağlı qırıq çıxıq hadisələrinin yazın yüzdə 70ə çatdığına diqqət çəkilir. Yayda tətilə çıxan insanların uzun müddət vasitə istifadə etdiklərini və isti səbəbiylə konsantrasyonlarını itirdiklərini ifadə edilir və qəza riskinin arttğı vurğulanır. Yayda ortopediya kliniklerinin yol qəzaları üzündən çöhrəsi dəyişməkdədir. Qəzalarda baş zədəsi keçirən qolları qıçları qırılan insanlar üzündən digər əməliyyatlar ikinci plana düşür. Qəzalarda ölümlərin yanında ciddi orqan yaralanması gündəmə gəlir. Kafa və qarın zədələr, qabırğa qırıqları, ağciyər zədələnilməsi sıxlıqla görülür. Yaralı bu zədələrdən xilas qol və qıçlarda meydana gələn birdən çox qırıq üzündən aylarla xəstəxanada qalır. İflic meydana gələ bilir.

Trafik qəzalarında ilk yardım çox əhəmiyyətli

Trafik qəzalarında yaralananların yüzdə 50’sinin xəstəxanaya çatmadan öldüyü xatırladılır. Şüurlu ilk yardım yaşam qurtara bilməkdədir. Şüurlu olmayan şəxslər, yaralıya dokunmamalı. Yaralının kürəyi, boynu ağrıyır və kıpırdayamıyorsa iflic ola biləcəyi üçün çox diqqətli bir şəkildə ədyal, ya da brandaya alınmalı. Boyun və belin hər iki yanına çanta, qum torbası kimi əşyalar qoyularaq sarsılmaması təmin edilməli. Ən qısa müddətdə xəstəxanaya ulaştırılmalı.

Yay idmanları da yaralanma səbəbi

Tətil, il boyunca idman etməyən bir çox insan üçün tenisten, yamac paraşütüne qədər müxtəlif idmanların denenmesini fürsət verir. Bədən vərdiş olmadığı üçün, iki həftəlik bir tətil müddəti içində həddindən artıq idman etmək də fərqli sağlamlıq problemlərinin meydana gəlməsinə səbəb olur. 40 yaşını aşmış, siqaret istifadə edən, idman vərdişi olmayan kişilərdə ən çox tennis oynayarkən topuğun bütün yükünü daşıyan “Əsl tendonu” nun itdiyinə işarə edilir. Siqaret çəkənlərdə, spirt istifadə tendonlarda və əzələlərdə daha tez cırılma olduğu bilinir. Buna görə antremansız kəslərin özlərini həddindən artıq zorlamaması lazımdır.

İlk yardım çox əhəmiyyətli

Sahildəki xəsarət və boğulmaları da yaza xas risklər arasında. Dənizin dayaz olduğu yerlərdə suya atlanılmaması təklif edilir. Boyun və onurğa kırıklarının və buna bağlı iflic və ölümlərin meydana gələ biləcəyi xatırladılır və sahildəki yaralanmalarla əlaqədar alınacaq tədbirlər belə sıralanır:

Dəniz və hovuzda meydana gələn boğulmalarda çox sadə tədbirlərlə həyat qurtarıla bilər.

Mədədə maye yığılmış olacağı üçün adamı yan çevirib, dilini çölə çəkmək lazımdır.

Boğulan birinə dərhal müdaxilə edərək ağızdan ağıza tənəffüs etdirilməlidir.

Şüuru açıqdırsa qol və qıçlarını oynadıb oynatamadığı sorulmalı və heç kıpırdatılmadan bir xəstəxanaya transferi təmin edilməlidir.

Çirkli hovuzlar infeksiya qaynağı

Tətil dövründə kəslərin seçimlərinə bağlı potensial təhlükələr yanında, mövsümün təbiətindən gələn təhlükələr də əhəmiyyət daşıyır.

Yazın təcili xidmətə edilən müraciət səbəbləri arasında yol qəzaları və zədələrin yanında; günəş yanıklarının, həzm sistemi xəstəliklərinin və uşaqlarda virus infeksiyaların da mühüm yer tutur. Günəş altında qorunmasız uzun müddət qalmaq dəri yanıqlarına və təzyiq düşməsinə gətirib çıxarır. Xüsusilə yaşlılar bundan mənfi təsirlənir. Uşaqların və yaşlıların yazın ortaya çıxan infeksiya xəstəliklərindən çox daha tez təsirləndiyini və xəstəxanaya şikayətləri geciktirilmemesi lazım olduğu deyilir. Yazın bürkülü istilərində sərinləmək üçün tercih edilen yerlərin başında gələn hovuzlar, lazımlı diqqət göstərilmədiyi zaman təhlükə qaynağı ola bilir. Buna görə infeksiya riski böyük. Hovuzu seçənlər, həm öz hijyenlerine, həm də başkalarınınkine diqqət etmək vəziyyətində. Təmizliyə diqqət göstərilməyən hovuzlar üzündən xüsusilə qadınlarda sidik infeksiyalar daha sıx görülür. Islak çimərlik geyimiylə günəş vannası qəbul etmək də bu riski artıran əhəmiyyətli bir faktor. Qulaq iltihabları, ıslak zeminler bulaşabilecek göbələk xəstəlikləri də hovuza girənlər üçün bir risk.

Təkliflər

Açıqda satılan yeməkləri qətiliklə alıb yeməyin. Qablı suyu seçim edin.

Açıq satılan suyu kaynatmadan içməyin.

Balıq, toyuq, krem, mayonez, qabıqlı dəniz məhsulları, süd və süd məhsullarının çox tez pozulduğunu unutmayın.

Uyğun mühitdə gizlənməyə dondurmalar dərhal pozular və bakteriyaların törəməsi üçün uyğun zəmin yaradır. Dondurmanı etibar etdiyiniz yerdən satın alın. Bu məhsulların son istifadə tarixinə diqqət yetirin.

Əger uşağınız risk altındadırsa və ya eşitmə itkisi olduğundan şübhələnirsinizsə, odyolojik qiymətləndirmələrə geciktirmeyin

Yenidoğulmuşların işitmenin test edilmƏsi mümkündürmü?

Eşitmə itkisi, gözlə görülən qüsuru olan uşaqlardan daha çox sayda uşağı təsir etməkdədir. Eşitmə itkisi, ciddi olaraq uşağın inkişafını yavaşıtmaq. Bu səbəblə erkən diaqnozu, uşağın həyat keyfiyyəti və gələcəyi baxımından çox böyük əhəmiyyət daşımaqdadır.

Yenidoğan körpələrin eşitmə daraması yalnız bir neçə dəqiqəni alır. Test əsnasında körpə, bir ardıcıl yumşaq klik səsi dinlər, bu sırada qulağın davranımı obyektiv olaraq qiymətləndirilir.

Eşitmə bir ardıcıl zəncirləmə inkişaf edən hadisəyə bağlıdır. Səs qulaq pərdəsinə çatar və vibrasiya, iç qulağa köçürülər. Daxili qulaq səsi meydana gətirən titrəyişləri, sinir atılımlarına çevirən hüceyrələrə köçürər. Minlərlə sinir, səs siqnalını beynin alt səviyyəsinə daşıyar. Burada siqnalın xüsusiyyətləri, səs olaraq qəbul edilər.

Əgər səslər doğru olaraq algılanırsa, biz də səslərin nə mənanı verdiyini anlamış olarıq.

Yenidoğanlarda otoakustik emisyon dediyimiz eşitmənin obyektiv ölçülməsi tətbiq oluna bilər. Əgər emisyon gözlenirse, iç qulağa qədər olan qisimin normal olduğu deyilə bilər.

Ancaq otoakustik emsiyonun varlığı, səsləri eşitdiyinizi və ya anladığınızı isbatlamaz. Yenə də yaxşı bir başlanğıcdır. Diqqət yetirilməsi lazım olan mövzu, risk altındakı körpələrin tək bir testlə değerlendirilmemesidir.

Risk altındakı körpə nə dəməktir?

Bəzi Yenidoğulmuşların və uşaqlar eşitmə itkisi baxımından risk altında qəbul edilərlər. Yəni bu körpə və uşaqlarda, digər uşaqlara görə daha çox eşitmə itkisinə rast gəlinməsi ehtimalı vardır.

Eşitmə itkisi olan Yenidoğulmuşların və uşaqları mümkün qədər erkən diaqnoz etmək, uyğun müalicə və tədbirlər baxımından çox əhəmiyyətlidir.

Risk faktorlarından bir və ya bir neçəsi körpənizdə mövcudsa, ilk üç ayda eşitmə testi edilməlidir. Körpənizin və ya uşağınızın eşitmə itkisi hansı yaşda farkedilirse edilsin eşitmə testi edilə bilər.

Risk altındakı körpəniz və ya uşağınız ilk testi keçsə belə, gecikmiş eşitmə itkisi başlanğıcını tutmaq üçün, eşitmə testləriylə təqib edilməlidir.

Risk faktorları:

1. Ailədə irsi, uşaqlıqda başlayan eşitmə itkisi hekayəsi.

2. Ananın hamiləliyi əsnasında keçirilən qızılca, sifilis, toksoplasma və CMG (cytomegalovirus) kimi infeksiyalar.

3. Körpənin üz və kəlləsində, qulaq seyvanı və qulaq kanalında inkişaf anormallıqlar.

4. 1500 qramdan daha aşağı doğum kilosu olan körpələr.

5. Qandakı sarılıq dəyərlərinin qan dəyişməsi tələb edəcək qədər yüksəlməsi.

6. Doğuşdan sonraki ilk dəqiqədə 0-4 və ya 5.dakikada 0-6’lık apgar hesabı.

7. 5 gündən artıq ağciyər tənəffüs maşınına bağlı qalmaq.

8. Bakterial menenjit keçirmək.

9. Sidik çıxarıcılarla birlikdə istifadə aminoglycocideli antibiotiklər (gentamisin, streptomisin kimi) də daxil olmaq üzrə digər ototoksik dərmanlar.

10. Bir sindromu düşündürəcək digər tapıntılarla birlikdə eşitmə zərər.

11. Tip II nörofibromatosis və nörodejeneratif narahatlıqlar.

12. Östaki balonu funksiyasını təsir anatomik deformiteler.

13. Təkrarlanan və ya israrlı davam edən effüzyonlu otit.

14. Şüur itkisi və ya kəlləsində çatlakla birlikdə görülən baş zədəsi.

15. Ailənin uşaqda eşitmə, danışma, dil və / və ya inkişafında gerilik fərqinə varması.

Yüksək təzyiq ya da hipertansiyon, həddindən artıq yüksək təzyiq deməkdir. Normal qan təzyiqi dəyərləri fərddən fərdə dəyişənlik göstərməklə birlikdə, sırasıyla sistolik üçün ən çox 130 mm Hg, diastolik üçün isə ən çox 85 mm Hg olmalıdır. Bu dəyərlər normal qan təzyiqi dəyərləri olaraq qəbul edilməkdədir. Sərhəddə normal dəyərlər isə sistolik qan təzyiqi üçün 130-139 mm Hg, diastolik qan təzyiqi üçün isə 85-89 mm Hg dır. Hipertansiyon sərhədi isə sistolik qan təzyiqi üçün 140 mm Hg, diastolik qan təzyiqi üçün isə 90 mm Hg dır.

Yuxu apnesi apne olaraq da bilinər. Yuxu zamanı tənəffüs duraklamalarından qaynaqlanan və yuxu nizamının pozulmasına səbəb olan əhəmiyyətli bir xəstəlik. Yuxu apnesi yuxuda hava axınının ən az 20 saniyə müddətində normal dəyərinin% 20inə və daha altına düşməsi ilə təyin oluna bilər. Yuxudakı tənəffüs dayanmalar nəticəsində qandakı oksigen miqdarı azalır və karbondioksid miqdarı artar.

Yuxu apnesi sinir sistemindəki bir problem və ya tənəffüs yollarındakı bir tıxanma səbəbiylə yuxu apnesi meydana gələ bilər. Bəzən də bu hər iki vəziyyət birlikdə olmaqdadır. Bu xəstəliyin qiymətləndirilməsində yalnız tənəffüsün dayanması apne deyil eyni zamanda tənəffüsün azalması hesaba qatılmaqdadır. Yüksək gurultulu xoruldama, yorğunluq, həddindən artıq əsəbilik, konsentrasiya pozuqluğu, səhər başağrısı kimi problemlər yuxu apnesinin nəticələri olaraq ortaya çıxa bilər. Xəstələrdə, xəstəliyin səviyyəsinə görə bu problemlərin biri, birdən çox ya da hamısı birdən görülə bilər.

Xəstəliyin Ciddiliyi

Çağımızın əhəmiyyətli narahatlıqlarından biri olaraq qəbul edilən yuxu apnesi, tədbir alınmadığı təqdirdə ölümlə nəticələnə. Xəstəliyin bu cür ciddi nəticələri olduğu cəmiyyət içində çox çox bilinməməkdədir. Bu xəstəliyə tutulan kəslərin böyük bir əksəriyyəti xəstəliyi farketmedikleri ya da əhəmiyyət vermədikləri üçün ümumiyyətlə həkimə gitmemektedir.

Tənəffüs dayanmaları (apne) və ya azalmalar (hipopne) gecə içində yüzlərlə dəfə tekrarlayabilmekte və bunların ancaq çox az bir qisimi xəstənin yaxınları tərəfindən müşahidə olunur. Bu səbəblərlə və doğuracağı nəticələr baxımından yuxu apnesi ekspertlər hiyləgər irəliləyən bir xəstəlik olaraq xarakterizə edilməkdədir.

Yuxu apnesi təcili müalicə tələb edən həyati bir xəstəlikdir. Zamanında müalicə edilə bilməzsə infarkt, iflic, iqtidarsızlıq (impotans), nizamsız ürək atışları kimi problemlərə gətirib çıxarar. Ayrıca qəzalara, iş verimsizliğine və ictimai problemlərə səbəb ola bilən gün içi həddindən artıq yuxu halına səbəb olur. Gündüz uykululuğun yol qəzalarına da gətirib çıxardığı edilən işlərlə göstərilmişdir.

Kimlərdə görüldüyü

Tibbən ciddi qəbul edilən yuxu apnesinin cəmiyyət içindəki məşhurluğu yüksəkdir. Yuxu apnesi hər nə qədər yetkinlərdə, kişilərdə, horlayanlarda, menopoza girmiş qadınlarda, yaşlılarda, və kilolularda daha tez görülməkdə isə də bu xəstəlik uşaqlarda, gənc qadınlarda və zəif insanlarda da təsbit edilir. Qısaca yuxu apnesi hər yaşda görülə bilən bir xəstəlikdir.

Qadınların ən az% 2ini və kişilərin% 4-ündə görülməkdədir. Bu rəqəmlər xəstəliyin ən az astma və şəkər xəstəliyi qədər məşhur olduğunu göstərməkdədir.

Uşaqlarda yuxu apnesi böyük bademciğe və genik ətinə bağlı olaraq müşahidə edilə bilər. Ayrıca; spirt və siqaret çəkənlərdə, səhv yuxu mövqesi, həddindən artıq kilolularda, alt çənəsi inkişaf geriliyi göstərənlərin, boyun yüksəkliyi qısa olanlarda, allergiya, anti histaminik, əzələ boşaldıcı və ya sakitləşdirici kimi dərman istifadə da yuxu apnesi görülmə riski yüksəkdir.

 Xəstəliyin simptomları 
Yuxu apnesi həyati səhiyyə problemlərə səbəb ola bilən ciddi bir xəstəlik olsa da yuxuapnesinin əlamətlərini xəstənin özünün farkedebilmesi olduqca çətindir. Xəstəümumiyyətlə yuxudakı normal olmayan vəziyyətlərdən, həyat yoldaşı və ya yaxınlarınınfarketmesiyle xəbərdar olur.
Nizamsız tənəffüs
Yuxu apnesinin ən əhəmiyyətli əlaməti gecə yuxusu zamanı ani tənəffüs dayanmalar, çox gurultulu horlamalar və daxili çekmelerdir. Bu tənəffüs nizamsızlıqları, çoxu adamda görülən yumşaq və yüngül pipilardan fərqlidir. Xoruldayan insanların çoxunda bu tip horlamalar daha çox arxa üstə uyğunlaşmaya əsnasında reallaşar. Yuxu apnesinin nəticəsi olaraq ortaya çıxan horlamalar isə hər cür mövqedə reallaşa bilər. Yuxu apnesi olan xəstə, əl qol hərəkətləri ilə narahat bir şəkildə yatmağa çalışır.
Yuxuda nəfəsin dayanması
Nizamsız tənəffüs bir çox insanda vəziyyətə bağlı olaraq yuxuya dalma, oyanma və ya yuxu görmə əsnasında görülə bilər. Digər bir tərəfdən yuxu apneli xəstələrdə tez-tez təkrarlanan uzun müddətli tənəffüs dayanmaları olmaqdadır. Bu tənəffüs dayanmalar yuxu apnesinin ən əhəmiyyətli əlamətlərindən biridir. Apneli xəstələrdə 10 saniyədən başlayaraq tənəffüs dayanmalar bir dəqiqədən çox vaxta qədər davam edə bilər. Yuxuları ərzində saatda 10-dan çox təkrarlayan, 10 saniyədən bir dəqiqəyə çatan nəfəs dayanmaları ilə boğulurcasına mübarizə edən kəslərdə yuxu və oksigen qeyri-kafiliyi ibarətdir. Bunların nəticəsi olaraq xəstələrdə böyük problemlərə rast gəlinir.
Gündüz həddindən artıq yuxu halı
Gecə yuxu keyfiyyətinin pozulması səbəbiylə gün ərzində özünü yorğun hiss edən xəstələrin kitab oxuyarkən ya da televiziya seyr edərkən uyuklamalar ola bilər. Bu xüsusilə vasitə istifadə xəstələr üçün əhəmiyyətlidir. Yuxu apne sindromu olan xəstələrin yol qəzası etmə riski normaldan 8 qat çoxdur. Bu da xəstələrdə inanılmaz dərəcə yorğunluğa səbəbindən konsentrə olamamaya səbəb olur.
Digər əlamətlər
Yuxu apnesi problemi yaşayan xəstələrdə; mədə yanması, qıçlarda qabarıqlıq, gecə ərzində sidiyə çıxma, yatarkən tərləmə və sinə təzyiqi kimi əlamətlər də görülə bilər.
Diaqnoz ve Mualice 

Yuxu apnesi əlamətlərini göstərən və bənzər şikayətlərə səbəb olan dəyişik yuxu pozuqluğu xəstəlikləri da vardır. Bu səbəblə yuxu apnesinin qəti diaqnozu və şiddətinin qiymətləndirilə bildikdə laboratoriyada edilən yuxu çalışması adı verilən inkişaf etmiş bir texnika ilə mümkündür. Yuxu laboratoriyalarında “poligrafik tədqiq” adı verilən araşdırmaların edilməsi lazımdır. Yuxu əsnasında bir çox xüsusiyyətin yazıldığı “poligrafik tədqiq”, beyin bölgələrinin fəaliyyətləri, yuxunun quruluşu və yuxu pozuqluqları haqqında sağlam və elmi məlumatlar verən müasir bir laboratoriya üsuludur.

Bu üsulla, tənəffüs hərəkətləri, yuxu əsnasında xəstənin oksigen miqdarı, ürək ritmi və EKQ qeydləri edilərək bunların bədən funksiyaları üzərindəki təsirləri araşdırılır.

Yuxu testlərindən sonra əldə edilən məlumatlar qiymətləndirilərək yuxu apnesinin var olub olmadığı varsa, şiddəti təyin nə cür bir müalicənin lazım olduğuna qərar verilir. Yuxu apnesi təsbit edilən xəstələrdə vaxt keçirmədən müalicəyə başlanması lazımdır.

Yuxu apnesinin diaqnozu qoyulan bəzi xəstələrin Qulaq-Burun-Boğaz mütəxəssisinin kontrolundan keçməsi mütəxəssislər tövsiyə edilir. Apne səbəbi anatomik bozukluklardan qaynaqlanırsa cərrahi üsullar, ağız içi protezler tətbiq. Yuxu apnesinin hələ dərmanla müalicəsi tapılmayıb.

Çox yuxu apnesi hadisələrinin müalicəsində, xəstənin yuxu sırasındakı solunumuna köməkçi olan cihazlar istifadə. Bu cihazlardan bəziləri bunlardır:

Xüsusilə tıxayıcı apne ən təsirli müalicəsi CPAP (Continious Positive Airway Pressure) (Davamlı Pozitif Hava Yolu təzyiqi) qurğusundan tətbiq olunmasıyla olur. Bu cihazın istifadə edilməsindəki məqsəd xəstəyə davamlı və sabit olaraq hava təzyiqi tətbiq yuxu əsnasında bağlanan üst hava yollarını açıq tutmaqdır. CPAP cihazı xəstənin burnuna yerləşdirilən ya da burun və ağızı tamamilə içinə alan, yumşaq silikon bir maska ​​və bunu cihaza birləşdirən Xortumdan ibarətdir. Yüngül və orta şiddətli hadisələrin müalicəsində istifadə bu cihazın müsbət təsiri bir neçə gün içində görülür.
Tıxayıcı yuxu apnesinin daha ağır olan hadisələrində həm nəfəs alma həm də nəfəs vermə vəziyyətlərinə görə xüsusi olaraq hava təzyiqini nizamlayan BIPAP® (Bi-level Positive Airway Pressure) və ya VPAP ™ (Variable Positive Airway Pressure) cihazları istifadə. Bu cihazlar mürəkkəb yuxu apnesinin yüngül hadisələrinin müalicəsində də müvəffəqiyyətli nəticələr verməkdədirlər.
Mürəkkəb və mərkəzi tipdəki yuxu apnesi müalicəsində, xüsusilə vəziyyəti ağır olan xəstələrdə, yuxu əsnasında nəfəs alış-verişi müxtəlif dəyişik üsullarla təşkil APAP (Automatic Positive Airway Pressure), xPAP ST (Spontaneous Time) və ya ASV (Adaptive servo-Ventilation) cihazları istifadə edilməkdədir.

Növləri

Yuxu apnesinin üç təməl növü vardır. Tıxayıcı tərzdə olan, mərkəzi yəni beyindəki tənəffüs mərkəzinə bağlı olan və bu ikisinin qarışığı. Araşdırmalara görə təxminən xəstələrin% 84’ünde tıxayıcı yuxu apnesi,% 1-də mərkəzi yuxu apnesi və% 15’inde mürəkkəb yuxu apnesi görünməkdədir.

Tıxayıcı yuxu apnesi (Obstructive Apnea)

Tıxayıcı tipdə yuxu apnesi boğazdakı əzələlərin havanın keçəcəyi sahəsi bağlayacaq şəkildə boşalması nəticəsində meydana gələr. Bu əzələlər yumşaq damağa, kiçik dilə, yutağa və dilə aiddir. Bu əzələlər boşaldığını nəfəs alma zamanı hava yolu daralar və bir müddət üçün tənəffüs durur. Bunun nəticəsində qandakı oksigen miqdarı azalır, beyin bu azalmanı hisslər və yuxu dərinliyini azaldaraq ya da adamı oyandıraraq hava yolunun təkrar açılmasını təmin etməyə çalışır. Yuxu dərinliyinin azalmasını taxıban bəzi kəslərdə bir iki qısa nəfəs alma ilə, bəzi kəslərdə isə şiddətli xoruldama və udqunma səsləri ilə tənəffüs yenidən başlayacaq. Bu dərəcədə yuxu apnesi olduğunda dərin yuxuya keçmək heç mümkün olmaz, adam bütün yuxusunu tənəffüs səyi içində keçirər və gündüz uyğunlaşmaya ehtiyacı duyar. Yuxu apnesi olan kəslər ümumiyyətlə yuxularının bölündüyünü fərqində deyil və yaxşı yatdıqlarını zənn edərlər.

Mərkəzi yuxu apnesi (Central Apnea)

Mərkəzi tipdə yuxu apnesi çox daha nadir görülər və beyinin tənəffüsü idarə edən əzələlərə doğru siqnallar göndərməməsi nəticəsində ortaya çıxar. Qanda karbondioksidin artması və oksigenin azalması nəticəsində kişi oyanar. Mərkəzi tipdə yuxu apnesi olan xəstələr oyanma dövrlərini tıxayıcı yuxu apnesi olan kəslərə görə daha çox xatırlayırlar.

Mürəkkəb yuxu apnesi (Complex-mixed Apnea)

Mürəkkəb yuxu apnesi olan xəstələrdə apne əvvəl tıxayıcı yuxu apnesi əlamətləri göstərir. Xəstə saatda təxminən 20 ilə 30 arası tıxanma yaşar. Tıxayıcı tipdəki apne müalicəsindən sonra xəstəlik mərkəzi yuxu apnesi əlamətlərini daha diqqətə çarpan olaraq göstərir. Bir başqa deyişlə, tıxayıcı tipdəki yuxu apnesinde tətbiq olunan tənəffüs yoluna təzyiqli hava verən müalicə üsulu CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) mürəkkəb yuxu apnesini tam olaraq müalicə edə bilmir. CPAP cihazı ilə müalicələrinə başlanılan xəstələrdə tıxanmalar kəsilsə də yuxularında düzgün nəfəs ala bilməmə problemləri davam etməkdə bu səfər mərkəzi yuxu apnesinin əlamətlərini göstərməkdədirlər.Bu apne növü uzun illərdir müşahidə edilməkdə isə də son illərdə mütəxəssislər tərəfində ayrı bir növ olaraq təsnif edilmişdir.

Təsir və nəticələri
Yüksək təzyiq: Yuxu apnesi yüksək təzyiq üçün tək başına müstəqil bir risk faktorudur.
Gurultulu xoruldama: Üst tənəffüs yolunun ümumiyyətlə dil arxasındakı sahədə daralması nəticəsində, daralma ilə mütənasib olaraq xoruldama artar. Hər xoruldayan adamda yuxu apnesi yoxdur lakin xoruldama nizamsız, zaman zaman da tənəffüs çətinliyi ilə birlikdə olmaktaysa adamda apne olma ehtimalı vardır və mütəxəssis fikiri mütləq alınmalıdır.
Ürək böyüməsi və ürək atımında qanun pozuntuları: Xüsusilə irəli yaşlarda ürək ritmindeki qanun pozuntuları ani ürək dayanmalarına da yol açaraq, yuxuda ani ölümlərə səbəb olmaqdadır.
Tez-tez sidiyə çıxma
Yuxuda həddindən artıq tərləmə
Yuxusuzluq və narahat yuxu
Səhərlər yorğun qalxma, gün içində yorğunluq halı və mürgüləmə: Xəstələrdə yorğunluq bütün gün davam etməkdə, xəstələrin çoxu zaman fürsət tapdıqca yatmaqda ya da uyuklamaktadır. Irəli səviyyədə yuxu apnesi olan xəstələrin trafikdə qırmızı işıqda qısa davamlı uyukladıkları hesabat edilmişdir.
Həddindən artıq və sürətli kilo almaq: Yuxu apnesine bağlı olaraq geceboyu tam dinlenemeyen kəslərin gün içində Maddələr mübadilələrisi olduqca aşağı yavaşlatır. Bu da xəstələrin daha az enerji xərcləmələrinə və kilo almalarına səbəb olur. Yuxu apnesi olan xəstələr kilo verməkdə çox çətinlik çəkirlər.
Konsentrasiya çətinliyi: Gündüz yuxulu olma vəziyyətinin və konsentrasiya əskikliyinin trafik və iş qəzalarına da gətirib çıxardığı edilən işlərlə göstərilmişdir.
Depressiya və davranış pozuqluqları
Cinsi istəksizlik, çatışmazlıq, testosteron hormonunun azalması və buna bağlı olaraq sümük əriməsi
Sabah baş ağrısı və ağız quruluğu
mədə yanması
uşaqlarda hiperaktividə
İnsulin müqaviməti: Yuxu apnesi olan xəstələr diyabet inkişaf etdirməyə daha uyğundurlar.
İflic və infarkt nisbətləri bu xəstələrdə daha yüksəkdir. Uzun dövrdə bu xəstəlik, ürək böhranı, beyin və damar tıkanıkları nəticəsində iflic kimi ciddi problemlərə yol açmakdadır.
Ağciyər yüksək təzyiq: Bu xəstələrdə ağciyər damarlarında da yüksək təzyiq ola bilər.

    Turkish Medical Centers © 2012 - 2019 Turkiye Xestexanalari.

    Yazmaq üçün vurun
    1
    Merhaba
    Size nasıl yardımcı olabiliriz ?
    Powered by