Menu
X

Hərf əsasında Axtarışın

Qaraciyər

Qaraciyər bədənin ikinci böyük orqanıdır. Sağ ağciyərin altında yerləşir və bu tərəfdən aşağı qabırğa ilə qorunur. Qaraciyər sağ və sol lobiyalar adlı iki əsas lobya ya bölünür. Bu lobları hər biri də bundan əlavə seqmentləre bölünür.

Qaraciyər bədənin kimyəvi fabrikidir. Aşağıda ifadə edilmiş olan çox sayda əhəmiyyətli vəzifəsi həyata keçirirler

* Bəzi qida maddələrinin saxlanılması

* Bədənin ehtiyacı olduğunda yağların enerjiyə çevrilməsi

* Zəfəran, qidaların həzm və emiliminə kömək edən bir maddə istehsalı

* Protein quruluşu

* Qan laxtalanmasını təşviq etmək

* Bədən tərəfindən lazım olan digər maddələrin istehsalı

* Alkoqol, zərərli maddələrin, bir çox narkotik maddələrin tullantılarının və normal bədən proseslərinin məhv edilməsi

Qaraciyər xərçəngi riskləri və səbəbləri

Bir xəstəliyə tutulma riskinizi artıran hər hansı bir faktor risk faktoru olaraq təyin olunmaqdadır. Qaraciyər xərçəngi üçün risk faktorları; daha əvvəl meydana gəlmiş bir hasardan (sirroz) qaynaqlanan yara izi, hepatit virusu infeksiyası, Anabolik Steroid alışı, ailədə qaraciyər xərçəngi əhvalatı və siqaret istifadəsini əhatə edir. Hepatit B və ya C virusu ilə yoluxmuş şəxslərin, əgər siqaret da içiyorlarsa, qaraciyər xərçənginə tutulma riski daha yüksəkdir.

Digər ola biləcək risk faktorları isə inkişaf etməkdə olan bəzi ölkələrin içmə suyunda olan bir zəhər olan arsenik, diabet, həddindən artıq kilolu olma, zəif bir immunitetə sahib olma və bəzi tip doğuş idarə dərmanlarından istifadə edmeq.

Qaraciyər xərçəngi əlamətləri

Primer qaraciyər xərçənginin əlamətləri aşağıdakı sahələri əhatə edir:
Açıqlanamayan səbəblə əhəmiyyətli miqdarda kilo itkisi
Bir neçə həftəlik periyodlar halında davam edən iştah itkisi
Özünü xəstə hiss etmə
Çox az bir yemək olsa belə, yemək sonrasında toxluq və qabarıqlıq hiss etmə
Qarında (abdomen) narahatlıq ya da ağrı
Qabarıq bir qarın (abdomen)
Sarı rəngdə dəri (sarılıq), tünd rəngli sidik və nəfəs rəngli nəcis
Qaşınma
Xroniki hepatit ya da siroza sahib bir adamın sağlamlığındakı ani kötüleşme
Yüksək qızdırma və tərləmə
Bu simptomların əksəriyyəti qeyri-müəyyəndir və infeksiya kimi digər şərtlərə görə ola bilər. Ancaq bu əlamətlərdən hər hansı biri varsa, həkiminize müraciət etməlisiniz.

Qaraciyər xərçəngi daraması

Darama; xəstəliyin erkən bir mərhələsində, əlamətlər başlamadan əvvəl, yoxlama edilməsi mənasını verməkdədir.

Hər hansı bir xərçəng növü üçün darama reallaşdırılmadan əvvəl, həkimlərin qəti bir sınaqa sahib olması lazımdır. Sınaq, xəstəliyi tutmaq baxımından etibarlı olmalı və xərçəngə sahib olmayan kəslərdə səhv müsbət nəticələr verməməlidir. Bütün popülasyondaki primer qaraciyər xərçəngi üçün istifadə ediləcək, kifayət qədər etibarlı bir darama sınaqı hələ yoxdur.

Hər hansı bir nadir xərçəng növünə tutulma riski daha yüksək olan kəslərin daranması ən uyğun xərcli olan yoldur. Qaraciyər xərçəngi üçün daha yüksək risk daşıyan bir qrup insan olduğunu bilirik. Əgər sirozunuz varsa (qaraciyər ziyanı), həkiminiz hər 6 ayda bir analiz yaptırmanızı təklif edə bilər.

Qaraciyər Xərçəng Növləri

Primer və ikincil xərçəng: xərçənglər; xərçəngin ilk meydana gəldiyi orqana aid orjinal hüceyrə tipinin adıyla xatırlanmaqdadırlar. Xərçəng hüceyrələri primer alandan qopub bədənin digər qisimlərinə doğru hərəkət edə bilər. Bu vəziyyət ikinci dərəcəli xərçəngdir. Ancaq hüceyrələr hələ primer xərçəngin eyni tip hüceyrələridir və xərçənglər orjinal hüceyrə tipinə görə müalicə edildiyindən ötəri bu vəziyyət əhəmiyyət kəsb edir.

Hepatosellular karsinoma:Bu növ xərçəng növü ən çox görülən qaraciyər xərçəngi növüdür. Əsas qaraciyər xərçənginə sahib olan 100 nəfərdən 85-i (85%) bu xərçəng növü ilə diaqnoz olunmuşdur. Kişilərdə qadınlara nisbətən daha çoxdur. Ayrıca irəliləyən yaşlarda daha məşhur olmaqdadır.

Digər qaraciyər xərçəngi növleri; Qaraciyər xərçənginin digər növləri, öd kanalı xəttindəki hüceyrələrdə başlayan kolanqiyokarsinoma; qaraciyərdəki qan damarlarında başlayan anqiyo sarkom (ya da hemanqiyosarkom) və çox nadir görülən və ümumiyyətlə uşaqları təsir edən hepatoblastomayı əhatə etməkdədir.

Bir qaraciyər xərçəngi mütəxəssisinə nə vaxt getmeliyim

Normal bir həkimin bir adamın qeyri-ciddi bir xəstəliyə mi, yoxsa şübhəli bir xərçəngə mi sahib olduğuna qərar verməsi çox gücdür. Ancaq həkiminizin sizə dərhal bir mütəxəssisə istiqamətləndirməsi lazım olan bəzi xüsusi əlamətlər vardır. Aşağıda ifadə edilərin varlığında təcili olaraq bir mütəxəssisə müraciət etməyiniz lazım olduğunu size söyləməkdədir.

* Kürək ağrısıyla birlikdə ya da tək başına seyr açıqlana qarın (abdominal) ağrısı və kilo itkisi

* Qarnınızın üst qisimində yumru (abdomende)

* Davamlı olaraq xəstə olma ya da xəstə hiss etmə halı və kilo itkisi

* Tıkanıklıktan qaynaqlanan sarılıq (dəridə sarı rəng)

Qaraciyər xərçənginə diagnoz qoyma üsulları

Fiziki müayinə: Əgər bir nəfər yetkin əsas qaraciyər xərçəngi növü olan hepatocellular karsinom şübhəsi varsa; həkim tərəfindən qaraciyər, dalaq və digər yaxın orqanlarda yumru, şişmə və ya digər dəyişikliklərin olub olmadığına baxılar. Bundan əlavə, həkiminiz, qarında maye yığılması, sarılıq əlamətləri olan gözlərin axında və dəridə sararma olub olmadığını nəzarət edir.

Qan təhlilləri: Fiziki müayinə ilə eyni anda həkiminiz böyük ehtimalla AFP deyilən bir maddəni axtarmaq üçün qan testi istəyə bilər. Məsələn; ABŞ-da hepatosellular karsinoma olan kəslərin% 50 ilə% 70-nin qanında yüksək səviyyədə AFP tapılar. Xəstənin Hepatit B və ya Hepatit C. olub olmadığını müəyyən etmək üçün qan testi də tələb edilə bilər. Digər qan testləri qaraciyərin necə işlədiyini göstərə bilər.

Ultrasəs

Kompüterli tomoqrafiya (KT): Şişin ölçüsünü ölçmək üçün istifadə edilə bilər.

Maqnetik rezonans tomografiya (MRT)

Laparoskopiya

Biopsiya: Biopsiya növü, xərçəngin mövqeyinə bağlı olacaq. Biopsiya əvvəli həkiminiz normal qan laxtalanması idarəsi üçün qan testi istəyəcək. Bu əməliyyatla qanama riski azalır. Bəzən, həkim tərəfindən laparoskopiya və biopsiya birlikdə edilərək, əgər siroz olub olmadığı öyrənilir və ən yaxşı müalicə seçin müəyyən edir.

Qastrit nədir?

Mədənin iç üzünü örtən hüceyrə layında iltihab və şiş inkişafı halıdır. Qısa müddətli (kəskin qastrit) və ya aylardan illərə qədər uzun müddətli (xroniki qastrit) olaraq görülə bilər.

Qastrit səbəbləri

Ən tez səbəblər;
• Aspirin, ibuprofen və ya naproksen kimi müəyyən dərmanlar
• Ağır spirt istehlakı
• Helikobakter pilori adı verilən bakteriyanın mədədəki infeksiyası

Daha az görülən səbəblər:
• Avto immün xəstəliklər (məs: Pernisiyöz anemiya)
• Öd sekresiyasının mədəyə geri qaçması (öd reflüsü)
• Kokain istifadəsi
• Koroziv maddələrin yeyilməsi ya da içilməsi (zəhər kimi)
• Həddindən artıq stress
• Herpes və ya citomegalovirüs kimi viral infeksiyalar

Zədə yada cərrahı, böyrək çatmazlığı kimi ağır xəstəliklər da gastrite səbəb ola bilər.

Qastrit Semptomları

Gastrit olan bir çox xəstədə heç bir simptom ola bilər. simptomlar:
• İştah itkisi
• Ürəkbulanma və qusma
• Qarın ağrısı

Qastrit bağlı qanama vəziyyətlərində
• Qara nəcis
• Qan və ya qəhvə şəklində qusma

Müayinə və Testlər

• Tam qan sayması
• Endoskopi
• Helikobakter pilori testi
• gaýtadan gizli qan testi

Qastrit Müalicəsi

Müalicə, gastritin səbəbinə bağlı olaraq tənzimlənir. Müalicədə istifadə edilən dərmanlar;
• antiasitler (Talcid, Rennie ..)
• H2 Antagonistleri (Famodin, Nyzant …)
• Proton pompa inhibitörleri (nexium, Panton, …)
Helikobakter pilori infeksiyasına bağlı inkişaf edən xroniki qastrit vəziyyətlərində, antibiotik müalicəsi üçün lazım ola bilər.

Qastrit seyri

Qastrit seyri səbəbə bağlı olmaqla birlikdə, ümumiyyətlə yaxşı seyrlidir.

Ola biləcək ağırlaşmalar

Qan itkisinə bağlı şikayətlər görülə bilər. Mədə xərçəngi riskində artım görülə bilər.

Hansı növ şikayətlənmələr gastrit və ya xora xəbərçisi ola bilər ?
 Mədənizdə şişkinlik , yeməklərdən sonra ağrı, ekşime , yanma, gəyirmə kimi şikayətlənmələriniz varsa yemək borusu, mədə və ya on iki barmaq barsağınızı maraqlandıran bir problem ilə üz-üzədir. Bu səbəblə bu mövzunun mütəxəssisi olan bir həkimə müraciət etmənizdə fayda vardır.
Qastrit və ya xora araşdırması necə edilər?
 Bu istiqamətdəki araşdırmalar ağızdan əhəng görünüşündə bir dərmanın içilməsi şəklində çəkilən bir mədə rentgeni və ya gastroskopi ilə həyata keçirilir. Bu xəstəliklərə çox böyük bir nisbətdə Helikobakter pylori adlı bir bakteriyanın gətirib çıxardığı bilinməkdədir. Bu bakteriyanın uzun bir dövr bədəndə varlığının mədə hüceyrələrinin quruluşunda pozulma etdiyi göstərilmiş və çox aşağı bir nisbətdə da mədə xərçənginə səbəb ola bildiyi bilinməkdədir. Bu səbəblə bakteriyanın endoskopiya əsnasında alınan biopsi ilə patoloji olarakgösterilmesi , ya da qan testi , nəcis testi və ya nəfəs Testi’nde göstərilməsi lazımdır. Bu testlər içində ən ideal olanı patoloji tanıdır . Bakteriya varlığı vəziyyətində antibiotik və bəzi xora dərmanları ilə müalicə tətbiq olunmaqdadır.
Gastroskopi  nədir?
 Gastroskopi xüsusi bir maddədən edilmiş , xortum şəklində işıqlı bir alət ( endoskop və ya gastroskopi ) köməyi ilə yemək borusu, mədə və onikibarmaq bağırsağını araşdırılması əməliyyatına verilən addır. Bu əməliyyat əsnasında , lazımdırsa daxili orqanların fotoşəkillərinin alınması mümkündür.
Gastroskopi üçün bir hazırlıq lazımdır mi ?
 Bu tədqiq aç qarınına ( ortalama 8 saatlıq bir aclıq ) , yəni gecə yarısından sonra heç bir şəkildə su və ya qida almadan edilməkdədir. Əməliyyatın hamısı 5-10 dəqiqə kimi bir müddət etməkdədir. Bu sayədə bu orqanların : xora , şiş , varis , mədə yırtığı, divertikülleri , polip və s . narahatlıqlarının diaqnozu qoyulmaqda və lazımdırsa biopsi ( parça) alınabilmekte və polip kimi səlim urlar çıkartılabilmektedir .
Gastroskopi tədqiqi necə edilər?
 Bu əməliyyat, boğazınızın ağrı və narahatlıq eşitməməsi üçün bir sprey ya da bir Jelle uyuşturulması və / və ya sakitləşdirici bir dərmanın damardan verilməsi ilə həyata keçirilir. Bu səbəblə hər mövzuda olduğu kimi , son texnoloji imkanlarla , endoskopik tədqiq artıq xəstələr üçün çətinlikli bir araşdırma metoddan olmaqdan çıxmışdır. Bu şəkildə 5-10 dəqiqəlik bir müddət ərzində mövcud ola biləcək xəstəliyinizin diaqnozu % 100-ə yaxın bir nisbətdə qoyulacaq.
 Gastroskopi ilə müalicə edilə bilərmi?
Bəli bu üsulla mədə qanamalarında , qanayan bir mədə xəstəliklərinə yandırılması və ya varislərin bağlanması, yemək borusu şişlərində stent adı verilən genişletici boruların yerləşdirilməsi mümkün ola bilməkdədir. Ancaq , bu tədqiq sonrasında həkiminizin verəcəyi dərmanlara əlavə olaraq aşağıdakı təkliflərə əməl lazımdır.
Təkliflər
 Dərmanlarınızı tövsiyə doza və müddət ərzində istifadə edin. Qətiliklə bu təkliflərdə özünüzə görə dəyişikliklər etməyin.
Add New Event tarixində idarəyə gedin . Xəstələr şikayətləri azalınca idarələri aksatabilmektedir , irəlidə daha böyük bir problem ilə qarşılaşmaq istəmirsinizsə, belə bir davranışda etməyin.
Acı , turş , ədviyyatlı və yağda qızardılmış qidalardan qaçının ( bu cür qidaların qəbulunda şikayətlərinizi artdığını fərq edəcəksiniz ).
Çiy tərəvəz və meyvələrdən (limon , portağal ) qaçının. Tərəvəzləri qaynatma tərzində yeməyi seçin.
Spirt, siqaret, qazlı içkilərdən qaçının. Pivə , soda, mineral su və kolalı içkilərin yemək borusu ilə mədə arasındakı kapakçığı fəaliyyətini azaltdığı və nəticəsində mədədəki qidaların yemək borusuna qaçmasına ( reflü ) səbəb olduqları bilinməkdədir. Bu səbəblə , reflü problemi ilə qarşılaşmamaq üçün bu cür içkilərdən uzaq durunuz.
Ağrı kəsici dərmanları (xüsusilə Aspirin və törəmələri ) və romatizm və ağrı kəsici dərmanlarını ( Apranax , Voltaren , və s .) Çox məcbur qalmadıqca istifadə etməyin. Bu dərmanların iynə və ya fitil şəkillərinin mədəyə daha az zərər verdiyi istiqamətində elmi bir dəlil yoxdur. Həkiminizin təklifi ilə , mədə qoruyucu dərman istifadə edirsinizsə bu mövzuda böyük ölçüdə zəmanət altındasınız deməkdir. Mədə qoruyucu bir dərman istifadə etmir varsa, həkiminizi ağrı kəsici dərman qəbulundan əvvəl uyarmanızda fayda vardır.
Müxtəlif sağlamlıq problemləri səbəbiylə qanı Sulandırma xüsusiyyəti olan dərmanları ( Kumadin , heparin , Drisentin və s.) Istifadə edən insanlarda qanamağa qarşı bir meyl olacağını xatırlamaq lazımdır.
Yemək paylarınızı az və tez olaraq düzenleyiniz ( gündə 3 yerinə 4-5 pay halında lakin boşqabları azaldaraq yeməyi sınayın )
Hər cür stressin , çətinliklərinizi artıracağını unutmayın.
Xora ağırlaşmaları nələrdir?
Xora ağırlaşmaları ; mədə xəstəliklərinə qanaması, mədə xəstəliklərinə deşilməsi , mədə xəstəliklərinə pankreas delmesi və mədə xəstəliklərinə mədə çıxışını daraltmasıdır .
Xora ağırlaşmaları necə müalicə edilər?
 Xora qanamalarının böyük bir hissəsi özbaşlarına dayanarlar, dayanmayan faktlarda endoskopiya ilə cəhd və bu şəkildə də durdurulamayanlarda əməliyyat gərəyə bilər.
Xora deşilməsi vəziyyətində müalicə cərrahıdır. Müalicə ; açıq cərrahi və ya laparoskopik üsulla dəlik üzərinə tikiş atma prinsipinə söykənir.
Xora pankreas delmesi vəziyyətində əməliyyat gərəyə bilər.
Xora mədə çıxışını daraltması çoxu zaman günümüzün xora dərmanları ilə düzəlir , ancaq müvəffəqiyyətli olmazsa cərrahı cəhd tələb edə bilər.

Qida zəhərlənməsi

Qida qaynaqlı xəstəlik, içinə xarici faktor qarışmış qida istehlakı nəticəsində meydana gələn hər hansı bir xəstəlikdir. Ümumiyyətlə qida zəhərlənməsi də istifadə edilsə də bu ümumiyyətlə səhvdir.

Gerçək qida zəhərlənməsi qidada olan xarici bir kimyəvi maddə və ya təbii toksini yemək yolu ilə meydana gəlir. Qida qaynaqlı xəstəliklərin çoxu əslində patogen bakteriya, virus, Prio və ya parazitlərin səbəb olduğu qida yollu infeksiyadır. Bu cür infeksiyalar ümumiyyətlə qidanın səhv saxlanılması, hazırlanması və ya xidmətinin edilməsindən qaynaqlanır. Yemək hazırlanması zamanı, əvvəli və sonrasında gigiyena qaydalarına riayət edilməsi bir xəstəliyin bulaşma ehtimalını azaldır. Qidanın xəstəliyə gətirib çıxarmaması üçün onun təqibinə qidalanma təhlükəsizliyi deyilir. Qida qaynaqlı xəstəliklər ətraf mühitə təsir edən bir çox toksin tərəfindən da meydana gələ bilər. Kimyəvi maddələr tərəfindən səbəb olan qida qaynaqlı xəstəliklər üçün Qida zərərli maddələrdən maddəsinə baxınız.

Səbəbləri

Bakteriyalar
Kimya
Allergiya reaksiyalar

Bakteriyalara bağlı qida zəhərlənmələri

Gıdalarımızın çoxunda müxtəlif bakteriyalar var. Ancaq bunlar təbii yollarla və müəyyən bir nisbətdə olur. Ancaq bu bakteriya sayı və növləri müxtəlif faktorlara görə dəyişə bilər. Həddindən artıq bakteriya çoxalması, fərqli bakteriya növləri kimi faktorlardan bir ya da bir neçəsi qida maddəsi üzərində baş versə. Bu hadisə nəticəsində söz mövzusu qida bədənə alındığında qida zəhərlənməsinə yol aça bilməkdədir. İstilik və zaman faktorları qida üzərlərindəki bakteriyalar oluşumlarından birbaşa rol oynayır.

Saat —- Bakteriya sayı

01:00 ———– 1
01:20 ———– 2
01:40 ———– 4
03:00 ———– 512
05:00 ———– 32,768
07:00 ———– 2,097,152
nümunə; Saat başına X qida maddəsində X bakteriyasının ortalama çoxalma sayı.

Ayrıca bakteriyalarının çoxalmasında ən əhəmiyyətli faktorlardan biri mühitin istilik səviyyəsidir. 5 ilə 60 ° C istilik səviyyələri arası bakteriyaların törəməsi baxımından uyğun mühitlərdir. Bir başqa faktor də mühitin nəm səviyyəsidir. Nem’in yüksək olması bakteriyalara əlverişli bir mühit hazırlayar.

Müxtəlif qida maddələrində bakteriyalar, daha rahat üreyebilmektedirler. bunlar;

Et
yumurta
Süd və süd məhsulları
Ev heyvanları əti
Qenerasiya görmüş ətlər
Deniz məhsulları

Gıda zehirlenmelerine yol açan başlıca bakteriler ve genellikle bulunduğu yiyecekler

Salmonella: Genellikle kümes hayvanlarından elde edilen ürünlerde. (Bkz.Salmonellosis)
Bacillus cereus: Tahıllar,et ürünleri ve pirinç.(Bkz.Bacillus)
Staphylococcus aureus: Et ve kümes hayvanlarının ürünlerinde, krema ve mayonez içeren çeşitli gıda maddelerinde.

Kimyəvi maddələr

Qida maddələrinə müxtəlif kimyəvi əlavə olunduğu ya da qarışdığında kimyəvi maddənin xüsusiyyətinə bağlı olaraq qida zəhərləyici bir unsura sahib ola bilər. Söz mövzusu kimyəvi maddələrin başlıca zehirleme səbəbləri toksik və ya toksik təsir meydana gətirici oluşudur. Yəni bir kimyəvi maddənin bədəni zehirleyebilmesi üçün bədənin işləyişini, hüceyrələri, sinir sistemi kimi bir ya da birdən çox ünsürü birbaşa ya da bilvasitə olaraq təsir etməsi lazımdır.

Başlıca təsirləri

Həzm sistemi pozuqluqları: Bulantı, qusma, qarın ağrısı, ishal
Sinir sistemi pozuqluqları: Şüur itkisi, həvalə, narahatlıq hissi, hərəkətlərdə uyğunlaşmazlıq
Tənəffüs sistemi pozuqluqları: Nəfəs darlığı, göyərmə, tənəffüs dayanması
Naviqasiya sistemi pozuqluqları: Nabız pozuqluğu, ürək dayanması
Sarılıq

Başlıca Semptomlar;

Halsızlıq (mədə bulanması)
Qusma,
İshal
Mədə spazmı və mədə ağrısı,
Enerjisizlik və zəiflik əskikliyi,
Iştah itkisi,
Yüksək atəş,
Əzələ ağrıları,
Titrəmə.

Allergik reaksiyalar

Müxtəlif maddələrə qarşı bədən dözümlülük səviyyəsi aşağı ya da həddindən artıq həssas ola bilər. Bu vəziyyətdə ortaya çıxan bəzi vəziyyətlərə allergik reaksiya deyilməkdədir.

Körpəlik və uşaqlıq çağında ana və ataları ən çox narahat edən vəziyyətlərin başında “Qızdırma” gəlir. Ailələr özlərində təlaş oyandıran bu vəziyyətlə tez-tez qarşı-qarşıya gəlir. Onsuz da infeksiya xəstəlikləri ən sıx olaraq immunitet sistemi yetkinləşməsini hələ tamamlamamış olan 3 yaşın altındakı körpə və uşaqlarda görülür. Bu baxımdan ana və ataların atəşin necə meydana gəldiyi, necə ölçülüb qiymətləndirildiyi, atəşə səbəb olan ciddi bakteriya infeksiyalarının əlamət və tapıntılarının nələr olduğu, nə zaman və necə müalicə edilməsi lazım olduğu mövzularında məlumat sahibi olmaq əhəmiyyət daşıyır. Qızdırma, bədənin müxtəlif virus, bakteriya və digər mikroorqanizmləri təsvirlər və onlarla vuruşun səbəbi ilə ortaya çıxar. Qızdırmanın ən sıx görülən səbəbi infeksiyalar olub; uşaq həyatlarının ilk beş-altı ildə çox sıx viral infeksiyaya bağlı qızdırmalı xəstəlik keçirə bilər. Qızdırmadan şübhələnildiyini, uşağınızın mütləq vücud istiliyi ölçülməlidir. Uşağın alnına dokunularak hiss bədən istiliyi Etibarlı olmayıb, termometr əlinizdən daha həssas olub gerçək bədən istiliyini ölçərlər.

Bədən istiliyi, normal səviyyənin üzərinə çıxdığında Qızdırma olaraq adlandırılır. İnsanlar üçün ortalama normal bədən istiliyi 37 C olaraq qəbul edilir. İnsanlar daxili bədən istiliklərini çox yaxşı nəzarət edir. Beyindəki hipotalamus, termostat kimi vəzifə edərək bədən istiliyini dengeliyor. Hipotalamus, bədən istiliyini yüksək dərəcəyə ayarladığında atəş meydana gəlir. Yüksək dərəcəyə ayarlanmaya, qanda olan pirojen adı verilən kiçik molekullar səbəb olar. Pirojenler, bakteriya, virus və ya toksinlər kimi xarici mənbələrdən gələ bilər. Bəzi hallarda, bədən istiliyinin artmış olması infeksiya ilə döyüşmədə köməkçi olarkən, bu hər zaman etibarlı deyil.

Ana və atalar Qızdırma  mövzusunda çox narahat davranırlar. Əgər uşağınızın bədən istiliyi; makattan 38 C üzərində, qulaqdan 37.8 C, koltukaltından 37.2 C üzərində isə, qızdırmalı qəbul edilə bilər.

Müalicə mövzusunda ailələr tərəfində çox doğru bilinən səhv tətbiq edilir.

• 3 ay və altındakı bütün körpələrin mütləq tibbi qiymətləndirilməsi lazımlıdır.

• Susuzluğu maneə törətmək üçün, bədən mayeni əskik buraxmamaq lazımdır. Yüksək qızdırma, xüsusiyyətlər kiçik uşaqlarda sürətli su itkisinə səbəb olaraq dehidratasiya yarada bilər. Su, şorba, meyvə suları verilə yaxşı seçim. Kafenin ehtiva edən kola və çay kimi içkilər, sidik sökdürücü təsirindən ötəri su itkisinə səbəb olacağından, içirilməsi engellenmelidir.

• Yemək istəməyən uşaq bəslənmək üçün məcbur edilməməlidir. Uşağınız nə yemək istəyirsə qəbul edilə bilər miqdarlarda icazə verilməlidir.

• Məktəbə gedən uşaq atəş 24 saat yükselmeyinceye qədər evdə istirahət etməlidir.

• Alın, gicgahlar, qoltuqaltı, kasıklar və qıç arxalarına yaş və ilıq kompres tətbiq olunması, qızdırmayı salmağa olduqca təsirli bir üsuldur. Soyuq su və spirt, atəşdə daha çox yüksəlməyə səbəb ola biləcək titrəmə yaradacağından, istifadə edilməməlidir. Tətbiq olunan kompresler tez-tez dəyişdirilməlidir.

• Həddindən artıq paltar giydirme, atəşin daha çox yüksəlməsinə səbəb ola biləcəyindən, uşaqları çox az giydirmeli, yatırdarkən geyimlər daha da azaldılmalıdır. Terletme üsulu ilə atəş düşürülemeyeceği kimi, daha çox zərər verə biləcəyi unudulmamalıdır.

• 38,9 C-dən daha aşağı bədən istiliyinə sahib qızdırmalı uşaqların çoxunda; əgər uşağın ümumi vəziyyəti yaxşı isə, dərman ehtiyacı olmaya bilər. 38,9 C üzərində qızdırmalı isə, asetaminofen və ya ibuprofen ehtiva atəş salıcı, uşağınızın yaşı və kilosuna görə verilə bilər. Uşağınızın yaş və kilosuna görə təklif dozası bilmir varsa, həkiminizə bildirməlisiniz.

• Reye sindromu olaraq bilinən ani qaraciyər və beyin ziyanı ilə seyr xəstəliyə səbəb olduğu üçün, 12 yaş və altındakı uşaqlarda aspirin, qızdırma salıcı olaraq təklif edilməməkdədir.

Nə zaman həkimi axtarmalı?

Həkiminizin axtarmaq üçün sizi hərəkətə keçirəcək qızdırma; uşağınızın yaşına, mövcud olan xəstəliyinə və odla birlikdə yoldaşlıq edən digər tapıntıların varlığına görə dəyişiklik göstərir. Bu baxımdan uşağınızın vəziyyəti haqqında şərh etməkdə çətinlik çəkdiyinizdə ən yaxşı üsulun, həkiminizə məsləhətləşmək olduğu unutmayın. Ancaq bəzi hallarda heç vaxt itirmədən həkimi axtarmaq lazımdır.

• 3 ay və ya daha kiçik körpənizin atəşi makattan 38 C və üzərində isə;

• 3-6 aylıq körpədə 38,3? C və üzəri olan qızdırmada

• 6 aydan böyük körpədə 40 C atəş ölçülüyorsa

• qızdırma ile birlikdə uşağınızdan susturulamayan davamlı ağlama, qızdırma düşməsinə baxmayaraq narahatlığın davam etməsi, davamlı mürgüləmə halı, şüur ​​bulanıqlığı və sayıqlama, odla birlikdə bədəndə qızartı tapıntıları varsa,

• Körpədə susuzluq tapıntıları (ağlayarkən gözyaşı olmaması, bıngıldakta çöküklük, dodaq və ağız içi quruluğu, sidik miqdarında azalma kimi) mövcudsa

• Daha əvvəlində və ya qızdırmalı ikən həvalə keçirmiş isə,

• 72 saatdan daha uzun müddət qızdırması davam edir isə,

• qızdırma ile birlikdə öskürək, qulaq ağrısı, boğaz ağrısı, peysər sərtliyi, tez-tez sidiyə çıxma, sidik rəngində dəyişiklik, qarın ağrısı, qusma, ishal, oynaqlarda qızartı, oynaq hərəkətlərində kısıtlılık və şişmə mövcud isə, həkiminizi mütləq axtarışlısınız.

Azerbaycan da evliliklərin 30 fizini meydana gətirən qohum evliliklərində üzrlü uşaq doğma riski iki qatına çıxır. Buna görə qohum evliliyi etməyi planlayan cütlərə evlənmədən əvvəl mütləq genetik məsləhət almaları təklif edilir.

Cəmiyyətdə yüzdə 2 – 4 olan əlil uşaq nisbətinin, qohum evliliyi edənlərdə yüzdə 4 – 8 ‘lere çıxdığını ifadə edir. Qohum evliliyi edəcək cütlərin, evlilik əvvəli və ya hamiləlik əvvəlində genetik məsləhət götürmələrinin böyük əhəmiyyət daşıdığına diqqət çəkilir. Konsaltinq üçün müraciət kəslərə prioritetli olaraq detallı olaraq bir soy ağacı çıxarılır. Soy ağacında ailədə hər hansı bir anomaliya, zəka qüsuru, aşağılar və ölü doğumlar təsbit edilsə risk daha da artır.

Qohum evliliklərində insanın irsi maddəsində daşıdığı bir cüt gendən hər ikisinin də xarab olması vəziyyətində ortaya çıxan basqın olmayan xəstəliklərin meydana gəlmə riski artır.

Bu basqın olmayan genlərdən yalnız birində səhv varsa xəstəlik əlamətləri ortaya çıxmadığını, o kəslərin özləri sağlam olmalarına baxmayaraq xəstəliyin daşıyıcısı olduqlarına işarə edilir.

Bunu nəsildən nəsilə edə bilərlər. Uşaqda bu basqın olmayan xəstəliyin ortaya çıxa bilməsi üçün həm ananın həm də atanın eyni xarab geni daşımaları lazımdır. Bu səbəbdən qohum evliliklərində ana və ata namizədi eyni atadan gəldiyi üçün eyni xarab geni daşıma ehtimalları cəmiyyətə görə daha yüksək, uşaqlarda da bu basqın olmayan xəstəliyin ortaya çıxma ehtimalı daha çoxdur. Əgər ailədə belə basqın olmayan xəstəlik daşıyan bir uşaq doğmuşsa sonrakı hər hamiləlik üçün uşağın xəstə olma riski 25 faizdir.

Qohum evliliyi nəticəsində ortaya çıxa biləcək xəstəliklərin hamısının uşaq doğulmadan əvvəl ana bətnində daranması texniki olaraq dünyanın heç bir yerində mümkün deyil. Ancaq ailədə diaqnozu bilinən bir xəstəlik varsa və ya cütün xəstə uşaqları varsa ana qarınındakı körpə bu xəstəlik baxımından incelenebiliyor.

Qohum evliliyi etmiş olan cütlərə Türkiyə də sıx görülən Aralıq dənizi anemiyası üçün daşıyıcılıq testi yaptırmalarını, hamiləlik varsa ultrasonografik araşdırma ilə təqibi təklif edilir. Uşaq doğulduqdan sonra isə inkişaf olaraq təqibini, uşaq sayını məhdud tutmalarını və ikinci uşaq üçün ən az 3-4 il gözləmələri tövsiyə edilir.

Bu yazıda İnflueza Tip A və influenza tip B viruslarının səbəb olduğu qrip haqqında məlumat verilir.

Qrip nədir?

Qrip tənəffüs yollarından xüsusilə burun, boğaz və ağciyərləri tutan və asanlıqla yayılan virusların səbəb olduğu bir infeksiyondur.

Qrip Əlamətləri Nələrdir?

Çox sürətli bir şəkildə başlayan əlamətlər virus ilə təmasdan sonrakı 1 ilə 7 gün içində, orta isə 2-3 gün içində ortaya çıxar. Qrip çox sürətli yayılan bir xəstəlik olduğundan, böyük icmalarda çox qısa müddətdə epidemiya meydana gətirə bilər. Məsələn bir məktəb və ya iş yerində, ilk qrip hadisəsi görüldükdən sonrakı 2-3 həftə içərisindən hər kəsə bulaşa bilər.
Qripdə görülən ilk əlamət 39 ° C-yə çatan qızdırmadır . Yetkinlərdə görülən atəş daha aşağı seyr edərkən, uşaqlarda isə daha yüksək dərəcələrə çıxa bilər. Digər qrip əlamətləri isə;
– Məşhur bədən ağrısı
– Titrəmə
– Baş gicəllənməsi
– Yüzdə qızarma
– Baş ağrısı
– gücsüzlük
– Ürəkbulanma və qusma
Atəş ağrı və ağrılar 3-4 gün içində azalarkən yeni əlamətlər ortaya çıxa bilər. bunlar;
– Quru öskürək
– Tənəffüs ilə əlaqədar çətinliklər
– Sulu və rəngsiz burun axıntısı
– Asqırma
– Boğaz ağrısı
Qrip əlamətlərinin çoxu bir həftə içində itərkən, halsızlıq, yorğunluq və öskürək həftələrcə davam edə bilər. Bu dövrdə qısa davamlı qızdırma ola bilər. Xəstələrdə iştahsızlıq bu dövrdə sıx görülən əlamətlərdəndir. Xüsusilə astma, nəfəs darlığı kimi xroniki tənəffüs yolu xəstəliyi olanların, bu xəstəlikləri alevlenebilir.

Qrip diaqnozu necə qoyular?

Qrip əlamətlərini göstərən kəslərin əksəriyyəti xəstəxanaya başvurmazlar. Bununla birlikdə epidemiya olan bir bölgədə, qrip əlamətləri göstərən kəslər xəstəxanaya müraciət etdiklərində, həkim müayinəsi sonrası əlavə bir tədqiqə ehtiyac qalmadan tanı qoyula bilər. Qrip diaqnozu üçün istifadə laboratoriya testində isə pambıqlı bir çubuq vasitəsi ilə burun və boğazdan alınan sürüntü tədqiqi ilə sürətli bir şəkildə edilə bilər.

Qrip Müalicəsi – Qrip Dərmanları – Qrip necə keçər?

Asetaminofen / Parasetamol (Tylol, Minoset) və ya ibuprofen (Brufen, Nurofen) kimi dərmanların atəşin salınmasına köməkçi ola bilər. Bəzi hallarda hər iki dərmanın istifadəsi təklif edilə bilər. Burada ən əhəmiyyətli nöqtə qətiliklə Aspirin istifadə edilməməlidir. Boğazı rahatlacak sprey və ya pastiller istifadə edilə bilər. Qrip müalicəsində əhəmiyyətli olan istirahət və bol maye istehlak etməkdir. Bu müddətdə spirt ya da siqaret qətiliklə istifadə edilməməlidir.
Antiviral dermanlar
Xəstələrin bir çoxunda simptomlar 3-4 gün içində hafifleyeceği üçün antiviral müalicəyə ehtiyac yoxdur. Ancaq xəstəliyin ağrı seyr faktlarda ya da aşağıdakı hallarda antiviral müalicə başlana bilər.
– Astma da daxil olmaq üzrə ağciyər xəstəlikləri
– Ürək narahatlıqları (Hipertansiyon xaric)
– Böyrək, qaraciyər, sinir və əzələ toxumasını tutan xəstəliklər
– Şəkər xəstəliyi
– İmmunitet sistemində zəifliyə səbəb olan vəziyyətlər (Radioterapiya, kemoterapi, steroid istifadəsi, AIDS)
Qripi ağır keçirmə ehtimalı olan uşaqlarda antiviral müalicəyə ehtiyac duya bilər.

Dünya üzərində hər il milyonlarla insan qrip olmaqdadır. Xəstələrin böyük bir qisimi bir və ya iki həftə içərisində tamamilə düzələrkən, az bir qismində sətəlcəm ya da ensefalit kimi ağır vəziyyətlər görülə bilməkdədir. Bu baxımdan risk altındakılar;
– 65 yaş üstü fərdlər
– 2 yaşından kiçik uşaq
– Üçüncü ayını keçmiş hamilələr
– Bakım evində yaşayanlar
– Xroniki ürək, ağciyər, böyrək xəstələri, diabet və ya immun çatışmazlığı olanlar

Qripdən qorunmanın yolları

Xüsusilə risk daşıyan kəslərdə qripdən qorunmanın ən yaxşı və tibbi yolu aşılanmaktır. Əgər qripə yakalandıysanız;
– Atəşinin düşdükdən 24 saat sonrasına qədər evinizdə qalın
– Çölə çıxarkən maska ​​yerləşdirin
– Gün içində və xüsusilə üzünüzə toxunduqdan sonra dezinfeksiyaedici istifadə edin
– Öskürərkən dəsmal istifadə edin və dəsmalı təkrar istifadə atın. Əgər Mendilim yox isə, ağızınızı giysinizin qolu ilə bağlayın
– Gözlərinizə, burnunuza və ağızınıza toxunmaqdan qaçının.

    Turkish Medical Centers © 2012 - 2019 Turkiye Xestexanalari.

    1
    Merhaba..
    Size nasıl yardımcı olabiliriz ?
    Powered by